władcy zwierzchni ⇒ rozbicie dzielnicowe ⇒ Leszek II Czarny

Leszek II Czarny

Mieszczan krakowskich Niemców miłował i poważał, że nawet włosy na ich wzór zaczesywał, a w ubiorze nadto i we wszystkim stosował się do ich obyczaju.
Kronika Jana Długosza
rodzice ⇒ drzewo genealogiczne
Kazimierz I KonradowicKonstancja, córka Henryka II Pobożnego
życie
1240/1242 (Brześć Kujawski?) - 30 IX 1288 (Kraków)
małżeństwa
  1. 1265 - 1288: Gryfina (Agrypina), córka Rościsława Michajłowicza, księcia halickiego, bana Sławonii i Maczwy, siostra Konstancji, matki Wacława II czeskiego
poprzednikokres panowania (Kraków)następca
Bolesław V Wstydliwy1279 - 1288Henryk IV Prawy

1260

-Udzielenie wsparcia wojskowego Węgrom walczącym z Czechami.

1261

📖
[...] bracia Lestko i Ziemomysł, synowie księcia Kujaw Kazimierza, oskarżywszy swą macochę, że chciała ich otruć i odstąpiwszy od ojca zajęli Łęczycę i Sieradz wraz z wszystkimi ich przyległościami. Ludność miejscowa wzgardziwszy ich ojcem całym sercem przylgnęła do nich. - Kronika wielkopolska
-(VIII) Bunt Leszka i Siemomysła przeciwko ojcu Kazimierzowi.

1262

-(26 VIII) Wiec książęcy w Piotrkowie.
-(4 X/zima) Porozumienie pokojowe z Kazimierzem.-(IX) Synod w Sieradzu.

1264

-(9 IX) Wiec w Sieradzu.
-(30 XII) Zjazd z arcybiskupem Januszem pod Glinnem, na lodzie rzeki Warty.

1265

-(1 III) Lokacja Nowej Brzeźnicy na prawie magdeburskim.
-(10 VIII) Wiec książęcy w Sieradzu.
-Adopcja Leszka Czarnego przez Bolesława Wstydliwego.
-Małżeństwo z Gryfiną (Agrypiną), córką Rościsława Michajłowicza, bana Sławonii i Maczwy.

1266

-(III) Wyjazd Leszka i Gryfiny na pokojowy zjazd w Budzie.
-Lokacja Radomska na prawie magdeburskim.

1267

-(14 XII) Śmierć Kazimierza Konradowica.

1268

-(4 III) Wiec książęcy w Sieradzu.

1271

📖
Bolesław zaś wówczas zaczął wojnę z wrocławskim księciem. I poszli jemu na pomoc Lew, Mścisław, a Włodzimierz sam nie szedł, lecz posłał wojsko swoje z Żelisławem. - Kronika halicko-wołyńska
-(VI) Dywersyjny najazd Bolesława Wstydliwego, Leszka i Konrada II mazowieckiego, wspieranych przez wojska ruskie, na księstwo wrocławskie Henryka IV (w interesie Węgier prowadzących wojnę z Czechami).
-(VI) Bunt możnych na Kujawach inowrocławskich przeciwko rządom Siemomysła.-Gryfina odchodzi od Leszka i wyjeżdża do Krakowa.
📖
[Gryfina] zwoławszy zgromadzenie panów, rycerstwa i pań sieradzkich opowiedziała, że choć prawie sześć lat mieszka wspólnie ze swoim mężem Leszkiem Czarnym, jednakże do tego dnia pozostała panną nie tkniętą przez swego męża, zarzucając mu niemoc i oziębłość w obecności także księcia Leszka, który milczeniem potwierdzał oskarżenie. Zdjąwszy czepek, którym jako mężatka zwykła osłaniać głowę, w klasztorze braci mniejszych w Krakowie w obecności wielu ludzi zaczęła potem chodząc z odkrytą głową, zachowywać się jak panna i unikać towarzystwa księcia Leszka, zamierzając starać się o rozwiązanie tego małżeństwa. - Kronika Jana Długosza

1273

-Wiec książęcy w Białej.
-(7 VIII/XII) Objęcie Kujaw inowrocławskich (bez Bydgoszczy, Kruszwicy i Radziejowa) z nadania Bolesława Pobożnego.
📖
Bolesław książę Krakowa i Sandomierza, Bolesław książę Polski, Konrad książę Mazowsza, Leszek książę Sieradza, wkroczywszy na ziemie Władysława księcia Opola zniszczyli ją i zupełnie łupiąc i podkładając ogień aż do Opola i do Koźla, i aż po Odrę, i wielu ludzi wytracili tamże. - Rocznik Traski
---
[Bolesław Wstydliwy] ściąga siły ze wszystkich swoich dzielnic i przy osobistej pomocy książąt: kaliskiego i wielkopolskiego Bolesława Pobożnego oraz sieradzkiego Leszka Czarnego, w dzień św. Szymona i Judy najeżdża zbrojnie ziemię opolską i paląc wsie oraz miasta sieje możliwie najdalej spustoszenie. Podchodzi też pod samo miasto Opole i wszystkie jego przedmieścia niszczy i pali, powstrzymuje się jednak od szturmowania i oblegania, poprzestając jedynie na paleniu domów i pustoszeniu pól. [...] Od Opola posuwano się nieprzerwanym marszem w kierunku Koźla i Raciborza i nie wcześniej zaprzestano pustoszenia, dopóki nie splądrowano wszystkich ziem podległych księciu Władysławowi Opolczykowi. - Kronika Jana Długosza
-(28 X-XI) Udział w wyprawie Bolesława Wstydliwego przeciwko Władysławowi opolskiemu.-(XII) Najazd na Jaćwież (w odwecie na spustoszenie ziemi lubelskiej).

1275

-(6 VIII) Gryfina powraca do Leszka (dzięki mediacji Bolesława i Kingi).

1276

-(28 X) Ponowna lokacja Warty na prawie średzkim.

1277

-Prawdopodobny udział w zjeździe z królem czeskim Przemysłem Ottokarem II w Opawie.

1278

📖
Gdy Trojden jeszcze panował w litewskiej ziemi, posłał wojsko wielkie na Lachów i brata swojego Sirputja. Byli [też] i Jaćwięgowie wówczas [z nimi]. I wojowali wokół Lublina przez trzy dni i wzięli niezliczone mnóstwo zdobyczy i tak przyszli z czcią wielką do domów. - Kronika halicko-wołyńska
-Najazd litewsko-jaćwięski na Lubelszczyznę.-(24 VIII) Zjazd w Lądzie.-Udzielenie militarnego wsparcia Czechom walczącym z królem niemieckim, Rudolfem Habsburgiem.

1279

📖
Tego roku zmarł wielki książę krakowski Bolesław dobry i spokojny, łagodny i pokorny, braci kochający, niegniewliwy. Przeżył lata mnogie. I tak oto w starości dobrej odszedł do Boga. [...] Po śmierci wielkiego księcia Bolesława nie było komu panować w lackiej ziemi, bowiem nie miał on syna. I zapragnął Lew ziemi dla siebie, ale bojarzy byli silni i nie dali jemu ziemi. Było zaś u Bolesława synowców 5, Siemowitowicze 2, Konrad i Bolesław, a Kazimierzowice trzej: Leszko, Ziemomysł i Władysław. Bojarzy laccy wybrali sobie jednego z nich, Leszka, i posadzili go w Krakowie na tronie Bolesława. I zaczął panować Lestko. - Kronika halicko-wołyńska
-(7 XII) Śmierć Bolesława Wstydliwego.

1280

📖
Po tym zaś Lew zapragnął dla siebie części ziemi lackiej, grodów na ukrainie. Pojechał do Nogaja potępionego i przeklętego prosząc go o pomoc przeciwko Lachom. [...] Lew rad poszedł z Tatarami i z synem swoim Jerzym, a Mścisław i Włodzimierz i syn Mścisławowy Daniel poszli pod niewolą tatarską. I tak poszli wszyscy ku Sandomierzowi i przyszedłszy do Sandomierza, poszli na drugą stronę rzeki Wisły. Tu przeszli rzekę po lodzie pod samym grodem. [...] I tak oto przeszedłszy, stali przy grodzie. Stali niedługi czas, nie bili się. Po tym [wszystkim], poszedł Lew ze swoimi pułkami, z siłą wielką, ku Koprzywnicy, z pychą wielką, chcąc iść na Kraków. [...]
Jak wcześniej pisaliśmy o Lwie, szedł był on z pułkami swoimi [i] zaczęli rozchodzić się wojować. Bóg uczynił nad nim wolę swoją, zabili bowiem Lachowie z pułków jego wielu bojarów i sług dobrych i Tatarów część zabili. I tak powrócił Lew z wielką hańbą. - Kronika halicko-wołyńska
-(II) Najazd księcia halickiego, Lwa Daniłowicza (wspomaganego przez Tatarów i Jaćwięgów) na ziemię sandomierską i lubelską.
📖
W odpłatę temu Lestko poszedł na Lwa i wziął u niego gród Przeworsk i wysiekł wszystkich, od małych do wielkich i gród spalił i poszedł z powrotem do siebie. - Kronika halicko-wołyńska
---
Leszek Czarny uznawszy, że nie wystarczy wojna obronna bez zaczepnej, po piętnastu dniach zgromadziwszy wojska i odbywszy ich przegląd, z trzydziestu tysiącami konnych i dwoma doborowej piechoty urządza pościg za Lwem. Najeżdża jego ziemie ruskie i wiele grodów opuszczonych przez Rusinów lub opatrzonych zbyt słabą załogą zajmuje, zdobywa i burzy, a spustoszywszy kraj aż po Lwów, uprowadza do Polski wielki łup zarówno w ludziach, jak i bydle, gdyż Lew uciekł w głąb Rusi i nie śmiał podjąć walki. W tym plądrowaniu - jak piszą - zginęło pięć tysięcy ludzi, a cztery uprowadzono do niewoli. - Kronika Jana Długosza
-(ok. 7-8 III) Leszek organizuje odwetową wyprawę na Ruś.-(6 VII) Wiec książęcy w Sączu.
-(31 X) Zjazd w Czechowie.

1282

📖
I wspomniał Włodzimierz, że wcześniej Lestko posłał lublinian [i] wziął był u niego wieś na ukrainie o nazwie Woin i przypominał mu Włodzimierz o tym wielce, aby mu zwrócił czeladź. On zaś nie zwrócił jemu czeladzi jego. - Kronika halicko-wołyńska
-Leszek organizuje dywersyjną wyprawę rycerstwa lubelskiego na pogranicze księstwa halickiego, w interesie Bolesława II płockiego, zaatakowanego przez Rusinów i brata Konrada II.-(zima/wiosna) Odparcie najazdu Jaćwięgów na ziemię lubelską.-(12 V) Wiec książęcy w Krakowie.
📖
Niedługo potem ośmiuset mężów z Litwy w tej części ziemi polskiej, która nazywa się Kersaw, zniszczyło dziesięć wiosek, zabiło wielu chrześcijan, po czym wycofało się z wielkim łupem. W tym czasie, kiedy to się działo, mąż oddany Bogu, książę krakowski Leszek, zebrał wiele tysięcy mężów, wszedł na pewne wzgórze i rzekł: "Kto nie jest tchórzem, niech przyjdzie do mnie, abyśmy dzisiaj pomścili krzywdę Pana Ukrzyżowanego". I, aby rzec krótko, wyruszył do walki i obdarzony łaską samego Boga, który nigdy nie opuszcza pokładającego w nim nadzieję, śmiało rzucił się na wrogów. I najpierw uwolnił jeńców chrześciajńskich, a następnie wrogom zadał dotkliwą klęskę, tak iż z ośmiuset mężów ucieczką uratowało się ledwie dziesięciu. - Kronika ziemi pruskiej Piotra z Dusburga
-(4 X) Litwini wkraczają na ziemię sandomierską.

1282-1283

-Konflikt z biskupem krakowskim Pawłem z Przemankowa (w sprawie ograniczenia władzy księżnej Kingi).

1283

-(10 VIII) Wiec książęcy w Krakowie.
-Lokacja Wielunia na prawie magdeburskim.
-(jesień/zima) Zjazd w Grodzinie.

1284

-(22 I) Wiec książęcy w Osieku.
-(19 II) Zjazd w Sieradzu z Przemysłem II.
-(/6 IX) Leszek i Siemomysł wyprawiają się przeciwko Zakonowi Krzyżackiemu (w związku z dysponowaniem przez Krzyżaków terenami Wielkiej Żuławy i Mierzei Wiślanej, będącymi spadkiem Sambora II dla Siemomysła i jego żony Salomei).-Arcybiskup Jakub Świnka proklamuje krucjatę przeciwko Mongołom.
-(8 XII) Wiec książęcy w Krakowie.

1285

-(29 I/18 II) Najazd Henryka Prawego na ziemię krakowską.
📖
[Włodzimierz] posłał nań Litwę i wojowali koło Lublina i pojmali czeladzi mnóstwo i nałupiwszy się, tak oto szli z powrotem z czcią. - Kronika halicko-wołyńska
-(III/IV) Najazd litewski na Lubelszczyznę, sprowokowany przez Włodzimierza Wasylkowicza, księcia halickiego.
-(6-14 IV) Wiec książęcy w Krakowie.
-Zawarcie sojuszu z Władysławem IV, królem Węgier.
-(IV) Wybucha bunt przeciwko Leszkowi.

1285-1287

-Uchwały synodów w Łęczycy w obronie polskości i języka polskiego.
-(VIII 1285-zima 1287) Obwarowanie Krakowa murami.

1286

-(26 II) Wiec książęcy w Krakowie.
-(27 III) Zjazd w Sieradzu.
-(VII) Lokacja Sandomierza na prawie magdeburskim.
-(30 XI) Wiec w Krakowie.-(25 XII/) Ponowna lokacja Nowej Brzeźnicy na prawie magdeburskim.

1286-1287

-(27 XII-1 I) Wiec w Sieradzu.

1287

-(29 I) Wiec książęcy w Krakowie.
-(wiosna) Zjazd z Henrykiem IV w Opolu.
-(14 X) Wiec książęcy w Krakowie.

1287-1288

📖
Gdy szedł Telebuga w Lachy, z nim szli wszyscy książęta pod niewolą tatarską: Lew książę z synem swoim Jerzym ze swoim wojskiem, a Mścisław ze swoim wojskiem, a Włodzimierz ze swoim wojskiem. [...] A Wisłę przeszli po lodzie wyżej Sandomierza i przystąpili do grodu ze wszystkich stron, ale nie zdołali jemu niczego [zrobić]. I zaczęli wojować ziemię lacką i stali w niej do 10 dni. Telebuga zaś chciał iść na Kraków i nie doszedł do niego, zawrócił w Torżku, wieść bowiem przyszła u niemu, że Nogaj uprzedził go w pochodzie pod Kraków. [...]
Nogaj przeklęty nie szedł z Telebugą w Lachy jedną drogą, bowiem między nimi nieprzyjaźń była wielka, lecz szedł swoją drogą, na Przemyśl i przyszedł on do Krakowa grodu i nie zdołał jemu niczego [uczynić], jak i Telebuga w Sandomierzu [...] - Kronika halicko-wołyńska
---
1288. Tatarzy niszczą Kraków. - Rocznik krakowski
-(XII 1287-I 1288) Najazd Tatarów (i wspierających ich książąt ruskich) na Małopolskę.

1288

-(3 IV) Wiec książęcy w Krakowie.
📖
Tego roku Lestko Kazimierzowic posłał pułk swój i wojował księcia Konrada Siemowitowicza. Książę Konrad zebrał drużynę swoją [i] gnał za nimi i bił się z nimi. I zwyciężył ich [z] Bożą pomocą. I wielu zabił z pułku Lestkowego, bojarów i prostą czeladź i wojewodę jego zabił sieradzkiego Macieja, a zdobycz odbił. - Kronika halicko-wołyńska
---
[...] Leszek Czarny, pragnąc wywrzeć swój gniew na księciu Mazowsza Konradzie, wysyła wojewodę sieradzkiego Mateusza [Macieja - przyp. wł.] i rycerzy z samej tylko ziemi sieradzkiej, którzy doznali mniej spustoszenia od Tatarów, przeciwko księciu Konradowi. [...] Kiedy bowiem po spustoszeniu ziemi mazowieckiej posuwał się [Maciej] naprzód z wojskiem objuczonym łupem i bydłem, maszerującym bezładnie, książę Mazowsza Konrad, który na każdym kroku śledził i wypatrywał dogodnej chwili do pomyślnego działania, z wielką liczbą rycerzy i wieśniaków, którzy doznali szkód od pożarów, dla łatwiejszego zmylenia przeciwnika podjął za nim pościg przez bezdroża i ukryte przejścia. Wreszcie na pograniczu Mazowsza o świcie dwudziestego piątego czerwca atakuje wymienionego wojewodę Mateusza [Macieja - przyp. wł.] i jego wojsko odpoczywające w całkowitym rozprzężeniu i nieładzie spokojnie na postoju bez straży, jak to zwykle bywa w chwilach powodzenia, o czym się już dawno dowiedział od wielu zwiadowców. Pogrążonych we śnie, znużonych żołnierzy nagłym atakiem przeraził do tego stopnia, że garstka, która oprzytomniała, jak szalona i oszołomiona rozbiegła się, pozostali uciekali pośpiesznie ogarnięci przerażeniem. Wódz wyprawy, wojewoda sieradzki Mateusz [Maciej - przyp. wł.], z garstką rycerzy, którzy się zbiegli po niego, wmieszawszy się śmiało do walki, daje wiele dowodów dzielności i ginie w boju. Taki sam los spotkał i jego rycerzy. Książę Mazowsza Konrad z łatwością rozbił i rozgromił wojsko sieradzkie, zdobył obóz, dobytek i broń wrogów i odzyskał cały łup zagarnięty z jego ziem i wziął nawet do niewoli niektórych rycerzy sieradzkich. - Kronika Jana Długosza
-(VI) Leszek wysyła rycerstwo sieradzkie pod dowództwem wojewody Macieja na Mazowsze czerskie, w celu pustoszenia dziedzin Konrada II.-(16 VII) Zjazd z Przemysłem II w Krakowie.
-Przywilej dla opactwa benedyktynów w Tyńcu.
📖
Tego zaś roku zmarł wielki książę Lestko Kazimierzowic krakowski. Biskup zaś i ihumeni i popi i diakoni przygotowali ciało jego do pogrzebu i odśpiewawszy zwyczajowe pieśni i tak oto położyli ciało jego w Krakowie grodzie w cerkwi świętej Trójcy i płakali po nim wszyscy ludzie, bojarzy i prości płaczem wielkim. - Kronika halicko-wołyńska
---
1288. Leszek, książę Krakowa, Sandomierza i Sieradza zmarł bezdzietnie.- Rocznik Traski
-(30 IX) Śmierć Leszka II Czarnego w Krakowie.
źródła:literatura:ilustracje:
POCZET.COM (treść i kod strony) jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.
Serwis wpisany został do rejestru dzienników i czasopism prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Katowicach pod poz. Pr 2428.
partnerzy: ApisVideoHistoriaJęzyk niemieckiJęzyk francuskiBiologiaWiedza o społeczeństwieDrukarniaŻegluga śródlądowaWydawnictwo AVALON
do góry