unie Polski z Litwą

datamiejscegłówne postanowienia
14 VIII 1385KrewoDokument wystawiony został przez wielkiego księcia litewskiego Jogaiłę i adresowany był do królowej węgierskiej Elżbiety Bośniaczki; opisuje uzgodnienia poselstw polskich i litewskich:
  • wielki książę litewski Jogaiła poślubi Jadwigę Andegaweńską oraz obejmie tron polski;
  • wielki książę Jagiełło ze wszystkimi swoimi braćmi, jeszcze nie ochrzczonymi, tudzież z krewnymi, ze szlachtą, ziemianami większymi i mniejszymi, w ziemiach jego zamieszkałymi, chce, życzy i pragnie przyjąć wiarę katolicką świętego Rzymskiego Kościoła;
  • wielki książę Jagiełło obiecuje i zaręcza własnym kosztem i staraniem przywrócić królestwu polskiemu wszystkie kraje, przez kogokolwiek oderwane od niego i zabrane;
  • wielki książę Jagiełło obiecuje ziemie swoje litewskie i ruskie na wieczne czasy do korony Królestwa Polskiego przyłączyć;
  • wielki książę Jagiełło obiecuje wrócić pierwotną wolność wszystkim chrześcijanom, zwłaszcza ludziom obojga płci, z ziemi polskiej, obyczajem wojennym zabranym i przesiedlonym, a to tak, że każdy lub każda będzie się mógł udać tam, gdzie będzie chciał;
  • wielki książę Jagiełło obiecuje sumę, zaręczoną między królową węgierską a księciem Austrii, mianowicie dwakroć sto tysięcy florenów, złożyć i wypłacić.
11 I 1386WołkowyskDokument (zawiadomienie) wystawiony został przez posłów polskich i adresowany był do wielkiego księcia litewskiego Jogaiły:
  • wielki książę litewski Jogaiła został wybrany na króla polskiego i została mu przeznaczona na małżonkę Jadwiga Andegaweńska;
  • zapewnienie bezpieczeństwa Jogaile i jego posłom na terenie Królestwa Polskiego.
18 I 1401Wilno
  • Władysław Jagiełło dopuszcza Witolda Kiejstutowicza dożywotnio do udziału w rządach Wielkiego Księstwa Litewskiego;
  • Witold Kiejstutowicz przyrzeka wierność Władysławowi Jagielle i Koronie polskiej, zapewniając, iż po jego śmierci Wielkie Księstwo Litewskie powróci do króla, jego potomków i Korony (za wyjątkiem ziem, które przeznaczył swemu bratu Zygmuntowi i żonie Annie, a które mają powrócić do króla, jego potomków i Korony po śmierci tychże osób)
11 III 1401RadomRada koronna przyrzeka przestrzegać ustaleń układu wileńskiego pomiędzy Władysławem Jagiełłą i Witoldem Kiejstutowiczem.
2 X 1413HorodłoAkt unii obejmuje 3 akty (wydane przez Władysława Jagiełłę wraz z Witoldem, panów polskich oraz panów litewskich):
  • największe katolickie rodziny bojarskie zostają przyjęte do herbów polskich;
  • Polacy i Litwini zobowiązują się do wzajemnego zasięgania opinii przed podjęciem działań wojennych;
  • panowie, szlachta i bojarzy litewscy mają korzystać, na równi z panami i szlachtą Królestwa Polskiego, ze wszystkich udzielonych im nadań i przywilejów, o ile są wyznania katolickiego i mają nadane klejnoty herbowe;
  • ustanowione będą w Litwie takie same jak w Polsce dygnitarstwa, krzesła i urzędy, tj. w Wilnie i w Trokach wojewodowie i kasztelanowie, i w innych miejscowościach [...];
  • po śmierci księcia Witolda nikogo innego na pana i wielkiego księcia sobie nie wybiorą, tylko tego, kogo król polski z radą panów polskich i litewskich wybierze i postanowi;
  • miejsce dla wspólnych sejmów i obrad Polaków i Litwinów wyznacza się w Lublinie albo w Parczewie, albo też w innych miejscowościach, podług uznania [...].
15 X 1432Grodno
  • potwierdzenie związku Polski i Litwy oraz udziału panów polskich i litewskich w powoływaniu wielkiego księcia litewskiego;
  • Zygmunt Kiejstutowicz otrzymuje dożywotnio od króla Władysława Jagieły godność wielkiego księcia litewskiego, pod warunkiem, aby ziem podolskiej, łuckiej, Wetlina, Oleska, Horodła, Łopacina, do Królestwa Polskiego należących, Litwie nie przywłaszczył.
6 V 1499KrakówAkt unii obejmuje 2 akty (wydane przez Jana Olbrachta oraz panów polskich):
  • potwierdzenie dotychczasowych aktów unii Polski i Litwy (w szczególności unii horodelskiej).
24 VII 1499WilnoDokument wystawiony przez panów litewskich, nawiązujący do dokumentów wystawionych przez króla i szlachtę polską w Krakowie:
  • po śmierci wielkiego księcia litewskiego, bez wiedzy panów Rady i szlachty Królestwa Polskiego, Litwini do elekcji nowego pana nie mają przystępować, lecz tylko pospołu z nimi, jeśli, wezwani czasu stosownego, będą chcieli przybyć, wielkiego księcia wybiorą. Również i Polacy zobowiązują się do wyboru króla polskiego bez wiedzy Litwinów nie przystępować, lecz pospołu z nimi, jeśli, wezwani czasu stosownego, będą chcieli przybyć, króla wybiorą;
  • potwierdzenie dotychczasowych aktów unii Polski i Litwy.
3 X 1501PiotrkówAkt unii obejmuje 2 akty (wydane przez panów polskich oraz panów litewskich):
  • Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie łączą się i spajają w jedno nierozdzielne i nieróżne ciało, aby był jeden lud, jeden naród, który ma mieć wspólne obrady; a jako jedno ciało, ma mieć zawsze jedną głowę, jednego króla, jednego pana, wspólnymi głosy w czasie i miejscu oznaczonym obranego;
  • ujednolicenie monet, poprzez nadanie im jednakowej formy i wagi;
  • wycofanie z obrotu prawnego zawartych przez państwa w poprzednich latach przymierzy i układów, obróconych przeciwko drugiej stronie;
  • zobowiązanie litewskich dygnitarzy do złożenia koronowanemu królowi polskiemu przysięgi na wierność i dochowanie aktu unii;
  • każdorazowo podczas koronacji nowego króla, przy zatwierdzaniu praw Królestwa Polskiego, jednocześnie, w jednym akcie zatwierdzane będą prawa Wielkiego Księstwa Litewskiego.
23 X 1501MielnikAleksander Jagiellończyk pochwala, zatwierdza i ratyfikuje ustalenia przyjęte przez delegacje polskie i litewskie na sejmie piotrkowskim.
28 VI 1569LublinAkt unii obejmuje 3 akty (wydane przez posłów ziemskich koronnych i posłów litewskich - 1 VII - oraz przez Zygmunta II Augusta - 4 VII):
  • połączenie Korony Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego w jedno państwo: Rzeczpospolitą Obojga Narodów;
  • wspólny i wspólnie wybierany władca, wspólny sejm (obradujący w Warszawie), wspólna polityka zagraniczna i moneta (jednak bita osobno w każdym państwie);
  • odrębne wojsko, urzędy centralne, skarb, prawo sądowe oraz języki urzędowe (na Litwie język ruski);
  • prawo swobodnego osiedlania się i nabywania dóbr ziemskich przez szlachtę na terenie całego państwa.
20 X 1791WarszawaZaręczenie Wzajemne Obojga Narodów - przepisy wykonawcze do Ustawy Rządowej z dnia 3 maja:
  • [...] wszystkie magistratury, któreby Rzeczpospolita w późniejszym czasie inne a obu narodom wspólne, stanowić miała, w tych wszystkich liczba równa osób, tak z Korony, jako i Wielkiego Księstwa Litewskiego, mieszczona być ma;
  • Wielkie Księstwo litewskie mieć będzie takąż samą listę ministrów i urzędników narodowych, oraz z temiż tytuły i obowiązkami, jak Korona kiedykolwiek mieć będzie;
  • W komissjach wojskowej i skarbowej prezydencja koleją będzie raz przy Litwie, drugi raz przy Koronie z równym wymiarem czasu;
  • kasa skarbowa z publicznych Rzeczypospolitej litewskich dochodów w Wielkim Księstwie Litewskim ma zostawać;
  • sprawy komissji skarbowej sądowi powierzone, co się tycze Litwy, mieć będą sąd swój z osób w komissją nie wchodzących ustanowiony w Wielkim Księstwie Litewskim, podług osobnego na to prawa;
  • faktyczne utrzymanie roli Grodna jako jednej z dwu stolic sejmowych Rzeczypospolitej.
źródła:literatura:
POCZET.COM (treść i kod strony) jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.
Serwis wpisany został do rejestru dzienników i czasopism prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Katowicach pod poz. Pr 2428.
partnerzy: ApisVideoHistoriaJęzyk niemieckiJęzyk francuskiBiologiaWiedza o społeczeństwieDrukarniaŻegluga śródlądowaWydawnictwo AVALON
do góry