władcy zwierzchni ⇒ rozbicie dzielnicowe ⇒ Bolesław IV Kędzierzawy

Bolesław IV Kędzierzawy

O wiele więc lepiej chcieć zarządzać swoim własnym mieniem niż czyhać na cudze. [...] Świętość tego zalecenia niemal zabobonnie czcił Bolesław.
Mistrza Wincentego Kronika Polska
rodzice ⇒ drzewo genealogiczne
Bolesław III KrzywoustySalomea, córka Henryka Młodszego, hrabiego Bergu
życie
1121/1122 - 5 I 1173
małżeństwa
  1. 1136/37 - ok.1162/67: Wierzchosława-Anastazja, córka Wsiewołoda Mścisławowicza, księcia wielkonowogrodzkiego
  2. przed 1168 - ?: Maria (nieznanego pochodzenia)
potomstwo ⇒ drzewo genealogiczne
  1. Bolesław (ok.1150 - 1172)
    córka (przed 1160 - ?)
    Wierzchosława (ok. 1160 - 2 I albo 11/12 IX po 1212)
    • pochodzenie niepewne; w dokumencie Konrada Mazowieckiego datowanym na ok. 1213 rok występuje wśród świadków domicella Virchoslaua filia Belezaui - badacze wskazują, iż mogła to być córka Bolesława IV Kędzierzawego albo Bolesława Mieszkowica, przy czym Kronika książąt polskich podaje, iż Bolesław Mieszkowic zmarł bezpotomnie)
    Leszek (ok.1162 - 1186)
poprzednik (pokrewieństwo)okres panowania (Kraków)następca (pokrewieństwo)
Władysław II Wygnaniec (brat przyrodni)1146 - 1173Mieszko III Stary (brat)

1136/1137

📖
[...] i Wsiewołod Mścisławicz oddał córkę swoją w Lachy, Wierzchosławę. - Latopis kijowski
-Małżeństwo z Wierzchosławą-Anastazją, córką Wsiewołoda Mścisławowicza, księcia wielkonowogrodzkiego.

1138

-(28 X) Śmierć Bolesława Krzywoustego.

1141

-Wiec w Łęczycy.

1142

📖
Tejże zimy posłał Wsiewołod syna swojego Światosława, [i] Izasława Dawidowicza z Włodzimierzem Halickim na pomoc swemu zięciowi [swatowi - przyp. wł.] Władysławowi, na braci jego mniejszych - na Bolesławiców. I zjechali się wszyscy w Czersku, i, złupiwszy, wrócili wziąwszy więcej Lachów spokojnych niż zbrojnych. - Latopis kijowski
-(zima) Wyprawa Rusinów i Władysława na Mazowsze.

1142/1143

📖
[Władysław] stłumiwszy w sobie uczucie braterskiej miłości usposabia się wrogo i z okrutną zaciekłością prześladuje małoletnich jeszcze braciszków, a zająwszy ich grody, postanawia ich wydziedziczyć. - Mistrza Wincentego Kronika Polska
-Władysław zajmuje niektóre grody braci przyrodnich.

1144

-(27 VII) Śmierć Salomei z Bergu.

1145

📖
I rzekł Wsiewołod: "Wzywa mnie Władysław, lacki kniaź, na braci swoich". I rzekł Igor: "Nie chodź ty, lecz pójdziemy my". I poszedł Igor z bratem swoim Światosławem i z Włodzimierzem, a Iziasław Mścisławicz zachorował i poszedł od Włodzimierza, ale Światosław Wsiewołodycz poszedł. I poszli do środka ziemi lackiej. Spotkali braci dwóch Władysławowych - Bolesława i Mieszka, stojących za błotem. I przejechali na tamtą stronę. I pokłonili się [tamci] Igorowi i braciom jego i całowali krzyż między sobą, i tak rzekli: "Jeżeli kto przestąpi krzyżowe całowanie, na tego będą wszyscy". I dali bratu swojemu Władysławowi cztery grody, a Igorowi z braćmi Wiznę. I tak powrócili do siebie, mnogi łup wziąwszy. - Latopis kijowski
---
Otóż Władysław, niezbyt ufając swoim zastępom, zaciągnął cudzoziemskie, które tamci [książęta-juniorzy] małą garstką pobili tak, że jak wieść niesie, rzeka Pilica, nad którą stoczono walkę, wezbrała od ich krwi. - Mistrza Wincentego Kronika Polska
-Najazd Władysława (z posiłkami ruskimi) na ziemię łęczycko-sieradzką.-(23-24 IV) Zjazd książąt-juniorów w Gnieźnie i Trzemesznie.

1146

-(zima) Bunt możnowładztwa przeciwko władzy Władysława.
-Władysław zrywa pokój z braćmi.
📖
Przeto Władysław, bynajmniej nie ufając swoim, ściąga zastępy z obcych narodów i każe im godzić na zgubę braci. Ci nie spodziewając się na przyszłość żadnej skutecznej pomocy schronili się wreszcie z bratem Mieszkiem do miasta Poznania, które jedyne pozostało na ich obronę. [...]
I podczas gdy Władysław przez jakiś czas przebywał przy oblężeniu grodu poznańskiego, niosąc ziemiom polskim zagładę przy pomocy barbarzyńskiego ludu swego wojska, Jakub I, arcybiskup gnieźnieński, zbliżywszy się do wojskowych placówek wjechał do obozu Władysława siedząc na swoim małym wózku i karcąc upomniał go pod groźbą kary Bożej, aby zaniechał prześladowania braci i [...] aby starał się przejednać braci i odszedł do swoich ziem. A gdy on jak faraon z sercem zatwardziałym wzgardził usłuchaniem napomnień czcigodnego arcybiskupa, ten wnet skrępował go tamże więzami klątwy jako pyszałka i wroga wiary chrześcijańskiej. - Kronika wielkopolska
---
[Władysław] już rozwinął dokoła całą pomysłowość, całą potęgę sztuki oblężniczej, tym bezpieczniejszy, im większe miał wojsko. Tymczasem młodzi umyślnie ukryli się z małą wprawdzie, lecz zaprawioną w boju garstką, potajemnie naradzając się nad ruszeniem grodowi na odsiecz. [...] [Juniorzy] idą z wolna naprzód na nieprzyjaciela, podkradają się ostrożnie, z dala od obozu pochwytują straże wrogów, wiążą [je], wymuszają [na nich] wydanie tajemnic obozowych. Poznają, że przeciwnik nic nie podejrzewa i wśród uczty gnuśnieje w swawolnej beztrosce. [...] Rzucają się na ucztujących, powalają niebacznych, zabijają oszołomionych. Przez otwarte bramy wypadają grodzianie, wybiega z grodu załoga: ze wszystkich stron rozpraszają gromady nieprzyjaciół, spychają powolnych, wypatrują uciekających i wszędzie szaleją jak lwy wśród trzody kóz. - Mistrza Wincentego Kronika Polska
---
[Władysław] następnie zwrócił się do swych braci i przysięgą potwierdził wiarę i pokój z nimi. - Roczniki magdeburskie
-(III-V) Ofensywa seniora (przy wsparciu ruskim) na Mazowszu i w Wielkopolsce.
📖
Tymczasem Bolesław i Mieszko, już nie jako małoletni, lecz jako najdzielniejsi z książąt, ściskają Kraków potężnym oblężeniem i ową tygrysicę, która broniła zamku, zmuszają do poddania się. Ona, wyparta wreszcie z grodu i wyzuta z mienia, musiała pójść za mężem i wraz z nim zmarniała wśród utrapień wygnania. - Mistrza Wincentego Kronika Polska
-(VI) Ponowny wybuch walk (spowodowany obawą juniorów przed interwencją niemiecką).-Bolesław Kędzierzawy przejmuje władzę.
-Osadzenie brata Henryka w ziemi sandomierskiej.
📖
Książęta przybyli do króla, a przyrzekłszy trybut otrzymali z rąk jego swą ojcowiznę. - Roczniki magdeburskie
-(16 VIII-IX) Wyprawa Konrada III na Polskę w celu odzyskania tronu dla Władysława.

1146/1147

📖
Ażeby zaś nie wydawało się, że król rzymski Konrad poniechał zupełnie sprawy Władysława i zapomniał o niej, dał mu na początek [oddział] zbrojnych. Przy ich pomocy zbudował dwa zamki: Niemce i Grodek i licznymi wypadami gnębił Polskę. - Kronika Jana Długosza
-Władysław podejmuje (nieudaną) próbę opanowania Śląska.

1146-1147

-Zawarcie przymierza z księciem Kijowa Izjasławem Mścisławiczem.

1147

📖
[...] a jego [Mieszka III] starszy brat wyruszył z niezliczonym wojskiem przeciw Prusakom, najokrutniejszym barbarzyńcom i długo tam zabawił. Za niezbadanym rozkazem Boga wyruszyli przeciw nim z ogromnym mnóstwem zbrojnych także Rusini, chociaż nie całkiem katolicy, jednak mający charakter chrześcijan. - Roczniki magdeburskie
-(jesień) Wyprawa zbrojna przeciwko Prusom (przy wsparciu ruskim).

przed 1148

-(15 III) Śmierć Wierzchosławy-Anastazji.

1148

-(6 I) Polsko-niemieckie pertraktacje w Kruszwicy.

1149

-Legat papieski Gwidon rzuca klątwę na juniorów.
📖
Iziasław [Mścisławicz] zaś przyszedł do Włodzimierza [Wołyńskiego] i począł słać w Węgry do króla, zięcia swego, i w Lachy do swata swojego Bolesława i Mieszka, i Henryka, i do kniazia czeskiego, swata swojego, Władysława, prosząc od nich pomocy, aby sami wsiedli na koń z pułkami swoimi i poszli ku Kijowu [...]
A Bolesław sam przyjechał z bratem swoim Henrykiem, a Mieszka zostawili strzec ziemi od Prusów. [...]
W tym też czasie przyszła wieść do Bolesława i do brata jego Henryka od brata Mieszka, że idą Prusowie na ziemię ich. - Latopis kijowski
-Wyprawa zbrojna Bolesława i Henryka na Włodzimierz Wołyński i Łuck, w celu poparcia Izasława.

1154-1155

📖
[Henryk] dobrawszy sobie rycerzy z ochotników przeprawił się do Ziemi Świętej z oddziałem doborowego wojska, powierzywszy swoje ziemie: sandomierską i lubelską, pod zarząd i opiekę księcia i monarchy Bolesława. - Kronika Jana Długosza
-Objęcie zarządu nad dzielnicą sandomierską (z powodu wyjazdu Henryka na krucjatę do Ziemi Świętej).

1157

📖
Cesarz Fryderyk, połączywszy się z księciem Władysławem [II Przemyślidą] i bratem jego Dypoldem, z silnym wojskiem najechał Polskę, poddał jej książąt Bolesława i Mieszka pod swoje panowanie, wziął niezliczone pieniądze w złocie i srebrze i następnie - w celu utwierdzenia i ustalenia pokoju przyjmując ich synów jako zakładników - wrócił, osiągnąwszy zwycięstwo według swojego życzenia. - Kronika Sazawska
---
[Polacy] gwałtownie przestraszyli się, i nie spodziewając się już niczego oprócz zguby i zniszczenia kraju, ze strachu przed nami spalili silnie obwarowane grody Głogów i Bytom oraz wiele innych, których nieprzyjaciel wpierw nie zajął, a sami uciekli sprzed naszego oblicza, chociaż z pomocą sąsiednich ludów, tj. Rusinów, Kumanów, Połowców, Prusów, Pomorzan zebrali ogromne wojsko. [...]
[...] na terytorium Krzyszkowa, wspomniany książę Bolesław, upadłszy do stóp majestatu naszego, za wstawiennictwem książąt w takim porządku został przyjęty do naszej łaski: najpierw musiał przysiąc w imieniu własnym i wszystkich Polaków, że jego brat wygnaniec nie został wygnany na hańbę cesarstwa rzymskiego; następnie przyrzekł, że da nam dwa tysiące grzywien i książętom tysiąc, a żonie naszej dwadzieścia grzywien złota i dworowi naszemu dwieście srebra z powodu tego lekceważenia, że nie przybył na nasz dwór i za swój kraj nie złożył nam należnego hołdu wierności. Przysiągł również, że weźmie udział w wyprawie do Italii. Następnie przysiągł, że przybędzie do Magdeburga na nasz zjazd, który ma się odbyć w dniu Bożego Narodzenia, aby dać wyczerpującą odpowiedź w sprawie wygnanego brata swego. I gdy nam złożono przysięgę wierności i gdy dla poręki [...] przyjęliśmy jako zakładników Kazimierza, brata księcia, oraz innych wielmożów, wracamy z chwałą prowadzeni przez Boga. - fragment listu cesarza Fryderyka Barbarossy do Wibalda z Korbei, opata w Stablo
-(21 VIII) Armia cesarza Fryderyka Barbarossy (wsparta przez wojska czeskie Władysława II i Dypolda I Przemyślidów) wkracza do Polski w celu odzyskania tronu dla Władysława.

1159

📖
[Po] tym zaś roku [1158 - przyp. wł.] zaczął Jarosław halicki domagać się [wydania] Iwana Rościsławicza, syn stryja swojego. Jarosław bowiem podmówił był kniaziów ruskich i króla [węgierskiego], i lackich kniaziów, aby byli jemu wspomożycielami przeciw Iwanowi. I obiecali jemu wszyscy. I posłali posły do Kijowa do Iziasława Dawidowicza: [...] król [węgierski] męża swojego i od Lachów mężów ich. - Latopis kijowski
-Bolesław (wraz z braćmi Mieszkiem i Henrykiem) udziela dyplomatycznego wsparcia księciu halickiemu Jarosławowi Ośmiomysłowi w jego sporze z Iwanem Rościsławiczem, księciem dźwinogrodzkim.

1161

-(21 V) Udział w zjeździe książąt piastowskich w Łęczycy.

ok. 1162/1167

-(ok.1162/31 XII 1167) (15 III) Śmierć Wierzchosławy-Anastazji.

1163

📖
Kiedy wreszcie po upływie długiego czasu wygnaniec zakończył życie, [...] Bolesław, którego cesarz nie mógł pokonać, uważa za słuszne usłuchać nakazu natury i odwołuje bratanków z wygnania z bezinteresowną serdecznością [...] i nadaje im czcigodną dzielnicę śląską zarówno w dowód łaskawości, jak i na pociechę sieroctwa. [...]
Ponieważ jednak z tego nadania wyłączył niektóre grody dla większego zabezpieczenia [swego panowania], stało się to powodem wielu nieszczęść i zarzewiem niepokojów. Ledwo bowiem Władysławowice weszli w progi [dzielnicy], orzekli, że wspomniana dzielnica nie przypadła im tytułem nadania ani dobrodziejstwa, lecz jako prawowitym dziedzicom, w prawowitym następstwie. - Mistrza Wincentego Kronika Polska
-(VIII/IX) Bolesław zezwala na powrót do Polski synów brata Władysława.
📖
Tegoż roku grabili Lachowie około Czerwienia. - Latopis kijowski
-Niszczycielskie polskie najazdy okolic Czerwienia.

1164

-Utrata wpływów na Pomorzu Zachodnim.

1164/1165

📖
W tym czasie, gdy książę [Bolesław] zaprzątnięty był pilniejszymi sprawami, oni [Władysławowice] zajmują grody, umiejętnie je obwarowują, wzmacniają załogami. - Mistrza Wincentego Kronika Polska
-Całkowite przejęcie Śląska przez synów Władysława.

1166

📖
Zebrawszy więc razem liczne wojsko najlepiej wyćwiczonych [ludzi] gotuje się [Bolesław i Henryk] do najazdu na prowincje Getów żadną wprawdzie sztuką nie obwarowane, lecz niedostępne z powodu naturalnego położenia. [...] Zwiadowcy i przewodnicy wojsk zapewniają, że znaleźli niezawodną krótszą drogę przez knieje; byli bowiem i nieprzyjaciół podarkami przekupieni, i o zasadzce na swoich powiadomieni. Tędy po wąskiej ścieżce gnają na wyścigi pierwsze szeregi doborowego wojska, gdy [nagle] z zasadzki wyskakują z obu stron nieprzyjaciele; i nie tylko z dala rażą pociskami, jak to kiedy indziej czynić zwykli, lecz jak gdyby w tłoczni ściśniętych prasą rozgniatają. [...] Tak przez zdradziecki podstęp przepadło bitne wojsko! - Mistrza Wincentego Kronika Polska
-Wyprawa na pogańskich Prusów (wraz z bratem Henrykiem).
📖
Pełnoletni już Kazimierz podobnym testamentem odziedziczył księstwo po zmarłym bracie Henryku. - Mistrza Wincentego Kronika Polska
---
W roku 1166 rządzili w Polsce najspokojniejsi książęta Bolesław, Mieszko, Kazimierz. Czwarty ich brat, książę Henryk bez potomka umarł. Ziemie jego zostały podzielone na trzy części. Okazalsza część i siedziba jego władztwa, to jest Sandomierz przypadła starszemu bratu Bolesławowi. - fragment dokumentu kancelarii kapituły krakowskiej z dnia 31 XII 1167
-Bolesław włącza Sandomierz i Lublin do dzielnicy senioralnej, wydziela (?) bratu Kazimierzowi kasztelanię wiślicką, a miejscowości Żarnów, Małogoszcz i Skrzynno przekazuje bratu Mieszkowi, albo jego synowi Stefanowi (?).

przed 1168

-(/31 XII 1167) Małżeństwo z Marią.

1167/1168

📖
[...] pierwsi z książąt, Jaksa mianowicie oraz ów sławny Świętosław [...] i prawie wszyscy dostojnicy nakłaniali mnie [Kazimierza] usilnie, chociaż się opierałem, do tego panowania, abym wygnawszy najmiłościwszego księcia, brata mego Bolesława, po nieszczęsnym przywłaszczeniu [sobie tronu] bezpieczniej panował. Ale ja wolałem uścisk bratniej miłości przenieść nad wszelkie panowanie [...] - Mistrza Wincentego Kronika Polska
-(19 VI 1167/1 III 1168) Wiec opozycji w Jędrzejowie, połączony z konsekracją kościoła klasztornego.

1172

📖
1172. Władysław [II] król wraz z cesarzem wkroczył do Polski. - Rocznik praski
---
1172. Legnica zostaje spalona. - Rocznik krakowski
-(/14 X) Wyprawa cesarza Fryderyka Barbarossy (przy wsparciu czeskim) na Polskę (podjęta w interesie Bolesława Wysokiego wypędzonego przez brata Mieszka i syna Jarosława).

1173

-(5 I) Śmierć Bolesława IV Kędzierzawego.
źródła:literatura:ilustracje:
POCZET.COM (treść i kod strony) jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.
Serwis wpisany został do rejestru dzienników i czasopism prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Katowicach pod poz. Pr 2428.
partnerzy: ApisVideoHistoriaJęzyk niemieckiJęzyk francuskiBiologiaWiedza o społeczeństwieDrukarniaŻegluga śródlądowaWydawnictwo AVALON
do góry