księstwo opolsko-raciborskie

Opole | Racibórz | Pszczyna | Rybnik | Rudy | Wodzisław Śląski | Żory | Mikołów | Bieruń
Opole
Opole, woj. opolskie, miasto wojewódzkie
Po raz pierwszy osada plemienia Opolan została opisana w "Geografie Bawarskim" datowanym na rok 845. Od roku 990 w granicach państwa Mieszka I. Stolicą odrębnego księstwa staje się po raz pierwszy w roku 1173, kiedy to władcą opolskim zostaje książę Jarosław. Po jego śmierci w roku 1201 włączone do państwa Mieszka I Laskonogiego - protoplasty piastowskiej linii książąt opolsko-raciborskich. Pierwsza lokacja miasta (na prawie flamandzkim) dokonana tuż przed rokiem 1217 przez księcia Kazimierza I opolskiego. Opole pozostawało stolicą odrębnego księstwa do roku 1532, kiedy to zmarł ostatni przedstawiciel opolsko-raciborskiej linii Piastów, książę Jan II Dobry. W późniejszych latach miasto pozostawało w granicach monarchii Habsburgów, okresowo w rękach przedstawicieli innych dynastii (m.in. w latach 1552-56 władczynią Opola została Izabela Jagiellonka, była królowa węgierska, córka Zygmunta I Starego). W roku 1645 Władysław IV Waza - na mocy układu z cesarzem Ferdynandem III Habsburgiem - objął księstwo opolskie i raciborskie tytułem zastawu. Umowa przewidywała 50-letni okres władztwa Wazów, jednak Habsburgowie spłacili zobowiązania już w roku 1666 i odzyskali władzę w Opolu (oraz w Raciborzu).
Pamiątkami okresu piastowskiego są pozostałości dwóch zamków książęcych, klasztor franciszkanów - nekropolia Piastów opolskich (w krypcie pod kościołem zachowały się szczątki wielu książąt piastowskich), a także gotycka katedra Podwyższenia Krzyża Świętego (przebudowana w tym stylu przez ostatniego Piasta opolskiego, Jana II Dobrego). W pobliżu katedry zachował się fragment miejskich murów obronnych wzniesionych ok. 1285 przez księcia Bolesława I opolskiego, natomiast na rynku znajduje się tzw. Kamienica Książęca - własność Piastów opolskich aż do roku 1532.
katedra pw. Podwyższenia Krzyża Świętego
▲ katedra pw. Podwyższenia Krzyża Świętego - miejsce pochówku księcia Jana II Dobrego († 27 III 1532)
(28 III 2011; 470x700 px)
fragment witraża w katedrze opolskiej przedstawiający księcia Jana II Dobrego
▲ fragment witraża w katedrze opolskiej przedstawiający księcia Jana II Dobrego
(27 V 2017; 900x600 px)
drzewo genealogiczne Piastów opolskich
▲ drzewo genealogiczne Piastów opolskich - obraz w katedrze opolskiej
(28 III 2011; 470x700 px)
'Wieża Piastowska' zamku na Ostrówku
▲ 'Wieża Piastowska' zamku na Ostrówku - jedyna pozostałość zamku książęcego
(27 V 2017; 470x700 px)
'Kamienica Książęca' na Rynku
▲ 'Kamienica Książęca' na Rynku - własność Piastów opolskich do roku 1532
(27 V 2017; P 650x650 px)
wieża 'zamku na Górce'
▲ wieża 'zamku na Górce' - jedyna pozostałość drugiego zamku książęcego
(6 IX 2008; 480x640 px)
kościół MB Bolesnej i Św. Wojciecha
▲ kościół MB Bolesnej i Św. Wojciecha (dawniej dominikanów) - miejsce pochówku księcia i biskupa Jana Kropidły († 3 III 1421)
(6 IX 2008; 640x480 px)
fragment murów obronnych
▲ fragment murów obronnych (w tle wieże katedry pw. Podwyższenia Krzyża Świętego)
(27 V 2017; 470x700 px)
klasztor franciszkanów
▲ klasztor franciszkanów - nekropolia Piastów opolskich - widok z 'Wieży Piastowskiej'
(6 IX 2008; 800x600 px)
herb Piastów opolskich w klasztorze franciszkanów
▲ herb Piastów opolskich w klasztorze franciszkanów (nad wejściem do kaplicy Św. Anny)
(27 V 2011; 700x470 px)
kaplica Św. Anny w klasztorze franciszkanów - mauzoleum Piastów opolskich
▲ kaplica Św. Anny w klasztorze franciszkanów - mauzoleum Piastów opolskich
(28 III 2011; P 650x650 px)
fragment współczesnego (1958 rok) tryptyka w kaplicy Św. Anny w klasztorze franciszkanów
▲ fragment współczesnego (1958 rok) tryptyka w kaplicy Św. Anny w klasztorze franciszkanów - Bolesław I opolski funduje klasztor franciszkański w Opolu
(27 V 2017; 470x700 px)
Racibórz
Racibórz, woj. śląskie, miasto powiatowe
Po raz pierwszy gród raciborski - jako siedziba plemienia Gołęszyców - został wzmiankowany w "Geografie Bawarskim" datowanym na rok 845. Od roku 990 w granicach państwa Mieszka I. W roku 1108 pod Raciborzem wojska Bolesława III Krzywoustego rozbiły siły morawskie pustoszące Śląsk. Stolicą odrębnego księstwa staje się w roku 1172, kiedy to władcą raciborskim zostaje książę Mieszko I Laskonogi. Pierwsza lokacja miasta (na prawie flamandzkim) dokonana tuż przed rokiem 1217 przez księcia Kazimierza I. Miasto lokowane ponownie (tym razem na prawie magdeburskim) 17 czerwca 1299 roku przez księcia Przemysła. Do końca XIII wieku, wraz z Opolem, był gród raciborski jedną ze stolic księstwa. W latach 1290/91-1336 wyodrębniło się samodzielne księstwo raciborskie rządzone przez własną piastowską linię książęcą. Wraz ze śmiercią ostatniego piastowskiego księcia Raciborza - Leszka - w roku 1336 miasto wraz z okręgiem przeszło pod panowanie bocznej linii czeskiej dynastii Przemyślidów. W roku 1645 Władysław IV Waza - na mocy układu z cesarzem Ferdynandem III Habsburgiem - objął księstwo raciborskie i opolskie tytułem zastawu. Umowa przewidywała 50-letni okres władztwa Wazów, jednak Habsburgowie spłacili zobowiązania już w roku 1666 i odzyskali władzę w Raciborzu (oraz w Opolu).
Pamiątkami okresu piastowskiego są m.in.: zamek z kaplicą zamkową pw. Św. Tomasza Kantuaryjskiego (zwaną "perłą gotyku śląskiego"), podominikański gotycki kościół Św. Jakuba - nekropolia Piastów opolsko-raciborskich, gotycki były kościół dominikanek pw. Św. Ducha (obecnie muzeum) oraz gotycki kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny - najstarsza parafia raciborska.
zamek piastowski - budynek bramny
▲ zamek piastowski - budynek bramny
(23 VIII 2014; 470x700 px)
dziedziniec zamkowy
▲ dziedziniec zamkowy
(18 III 2018; P 1000x600 px)
neogotycki portal kaplicy zamkowej
▲ neogotycki portal kaplicy zamkowej
(18 III 2018; 470x700 px)
północna ściana kaplicy zamkowej
▲ północna ściana kaplicy zamkowej (widoczne dawne wejście do świątyni, wykorzystywane przez księcia)
(23 VIII 2014; 470x700 px)
kościół Św. Jakuba
▲ kościół Św. Jakuba - miejsce pochówku książąt Mieszka II Otyłego († 18, 21 lub 22 X 1246), Władysława I opolskiego († 27 VIII lub 13 IX 1281/82), Przemysła raciborskiego († 7 V 1306) i Leszka raciborskiego (1336)
(23 VIII 2014; 900x600 px)
kościół Św. Jakuba
▲ kościół Św. Jakuba - fasada zachodnia
(23 VIII 2014; 470x700 px)
kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
▲ kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny - najstarsza parafia raciborska
(23 VIII 2014; 470x700 px)
d. kościół dominikanek pw. Św. Ducha
▲ d. kościół dominikanek pw. Św. Ducha (obecnie muzeum) - pierwotne miejsce pochówku świątobliwej Eufemii, córki księcia Przemysła raciborskiego
(18 III 2018; 470x700 px)
prezbiterium d. kościoła dominikanek
▲ prezbiterium d. kościoła dominikanek - widoczny grobowiec Walentyna, księcia raciborskiego (ostatniego przedstawiciela dynastii Przemyślidów)
(16 VI 2012; P 515x700 px)
fragment jednej z kart 'Graduału raciborskiego'
▲ fragment jednej z kart Graduału raciborskiego z przedstawieniem księcia opolsko-raciborskiego Mieszka II Otyłego
(18 III 2018; 900x600 px)
Mieszko II Otyły w 'Graduale raciborskim'
▲ Mieszko II Otyły w Graduale raciborskim
(18 III 2018; 555x700 px)
renesansowa baszta więzienna i fragment gotyckich murów miejskich
▲ renesansowa baszta więzienna i fragment gotyckich murów miejskich
(23 VIII 2014; 700x470 px)
Pszczyna
Pszczyna, woj. śląskie, miasto powiatowe
Po raz pierwszy Pszczyna pojawia się w źródłach pisanych w roku 1303, chociaż z pewnością jest osadą znacznie starszą. Historycy wskazują, iż pierwszy warownia (strażnica) pszczyńska powstała już między XI a XIII wiekiem. Od ok. 1179 roku w granicach księstwa opolsko-raciborskiego. W wyniku podziału, do którego doszło ok. 1290 roku pomiędzy braćmi Mieszkiem (cieszyńskim) i Przemysłem (raciborskim), ziemia pszczyńska stała się częścią odbrębnego księstwa raciborskiego. Wraz ze śmiercią ostatniego piastowskiego księcia Raciborza - Leszka - w roku 1336 miasto wraz z okręgiem przeszło pod panowanie bocznej linii czeskiej dynastii Przemyślidów. Ponownie w rękach piastowskich od roku 1498, kiedy to książę Kazimierz II cieszyński formalnie obejmuje rządy nad miastem. Już jednak w roku 1517 Kazimierz sprzedaje Pszczynę (za 4000 guldenów) Janowi Thurzo, dostojnikowi węgierskiemu.
Najważniejszym zabytkiem Pszczyny jest klasycystyczna rezydencja książąt Hochberg von Pless ulokowana w miejscu dawnego zamku piastowskiego. Do pamiątek dotyczących władców polskich należy zaliczyć również kapliczkę Bądź Wola Twoja. Jest to wprawdzie obiekt XVIII-wieczny (prawdopodobnie), jednak ulokowany w miejscu starszego założenia przy którym - według podań - doszło w czerwcu 1574 roku do spotkania uciekającego do Francji króla Henryka Walezego i Andrzeja Tęczyńskiego, wojewody bełskiego. Król obiecywał magnatowi rychły powrót do Rzeczypospolitej po załatwieniu wszystkich spraw we Francji.
zachodnia fasada pałacu
▲ zachodnia fasada pałacu
(8 IV 2018; 900x600 px)
zachodnia fasada pałacu
▲ zachodnia fasada pałacu
(29 III 2014; 900x600 px)
zachodnia fasada pałacu
▲ zachodnia fasada pałacu
(5 II 2018; P 1000x500 px)
kapliczka "Bądź Wola Twoja"
▲ kapliczka Bądź Wola Twoja
(8 IV 2018; 470x700 px)
Rybnik
Rybnik, woj. śląskie, miasto powiatowe
Początki osady rybackiej, na bazie której rozwinęło się miasto, badacze datują na przełom IX i X wieku. Stopniowy wzrost znaczenia miejscowości spowodowany był nie tylko rozwojem rybactwa i rybołówstwa, ale również dogodnym położeniem na ważnym szlaku handlowym prowadzącym z Krakowa (przez Oświęcim) do Raciborza. W latach 1202-1211 książę Mieszko I Laskonogi wraz z żoną Ludmiłą fundują w Rybniku klasztor norbertanek, jednak już wkrótce (1228) zakonnice zostają przeniesione do Czarnowąsów przez syna książęcej pary - Kazimierza I opolskiego. Duże zniszczenia osady dokonały się w roku 1241, w związku z najazdem mongolskim. Lokacja miasta (na prawie magdeburskim) dokonana pomiędzy rokiem 1288 a 1308, prawdopodobnie przez księcia Przemysła raciborskiego. Początkowo (od ok. 1179 roku) w granicach księstwa opolsko-raciborskiego, następnie w księstwie raciborskim (w latach 1290/91-1336 wyodrębniło się samodzielne księstwo rządzone przez własną piastowską linię książęcą). Wraz ze śmiercią ostatniego piastowskiego księcia Raciborza - Leszka - w roku 1336 miasto wraz z okręgiem przeszło pod panowanie bocznej linii czeskiej dynastii Przemyślidów. W roku 1521 zmarł bezpotomnie ostatni Przemyślida raciborski - książę Walentyn Garbaty. Księstwo raciborskie (wraz z Rybnikiem) zostaje przejęte przez księcia opolskiego Jana II Dobrego, w którego rękach pozostaje aż do jego śmierci (1532).
W mieście zachowały się obiekty świadczące pośrednio o jego piastowskiej przeszłości. Najważniejszym z nich jest budynek Sądu Rejonowego w Rybniku w formie barokowo-klasycystycznego pałacu. Jest to obiekt stosunkowo późny (XVI-XVII w.), jednak wzniesiony w miejscu (i na fundamentach) gotyckiego piastowskiego zamku. Pierwsze założenie obronne (drewniano-ziemne) w Rybniku powstało prawdopodobnie w wieku XII, za rządów księcia Mieszka I Laskonogiego. W wieku XIV założenie zostało znacząco rozbudowane: powstała gotycka murowana warownia, która w swym zasadniczym kształcie przetrwała do połowy XVII wieku. Kolejnym obiektem, który nawiązuje do starszej piastowskiej fundacji jest kościół Wniebowzięcia NMP. Kościół ten to zachowane gotyckie prezbiterium XV-wiecznej świątyni farnej, zbudowanej w miejscu pierwotnego drewnianego kościoła sprzed 1180 roku, prawdopodobnej fundacji księcia Mieszka I Laskonogiego. Interesującym obiektem jest również współczesna (1997) kapliczka Św. Urbana. Jest to wierna kopia kapliczki, którą wniesiono w końcu XIX wieku z cegieł pozostałych po budowie pobliskiego szpitala psychiatrycznego. Oryginalna kapliczka nawiązywała do wydarzenia z 13 maja 1433 roku, kiedy to wojska księcia Mikołaja V karniowsko-raciborskiego rozbiły siły husyckie i dowodzącego nimi księcia Bolesława V Wołoszka. W miejscu bitwy istniał od wieku XV do połowy wieku XIX kamienny symboliczny kopiec, jednak w związku z budową szpitala został on usunięty, a samo wzgórze, na którym miało miejsce starcie zbrojne, zabudowano obiektami szpitalnymi.
zachodnia fasada barokowo-klasycystycznego pałacu wzniesionego w miejscu dawnego zamku piastowskiego
▲ zachodnia fasada barokowo-klasycystycznego pałacu wzniesionego w miejscu dawnego zamku piastowskiego (obecnie siedziba Sądu Rejonowego w Rybniku)
(1 V 2017; 900x600 px)
południowa fasada barokowo-klasycystycznego pałacu
▲ południowa fasada barokowo-klasycystycznego pałacu
(1 V 2017; P 900x525 px)
zachodnia fasada barokowo-klasycystycznego pałacu
▲ zachodnia fasada barokowo-klasycystycznego pałacu
(1 V 2017; 700x470 px)
zachodnia fasada gotyckiego kościoła Wniebowzięcia NMP
▲ zachodnia fasada gotyckiego kościoła Wniebowzięcia NMP wzniesionego w miejscu XII-wiecznej drewnianej świątyni, prawdopodobnie fundacji piastowskiej
(1 V 2017; 470x700 px)
zachodnia fasada kościoła Wniebowzięcia NMP
▲ zachodnia fasada kościoła Wniebowzięcia NMP
(1 V 2017; 470x700 px)
południowa fasada kościoła Wniebowzięcia NMP
▲ południowa fasada kościoła Wniebowzięcia NMP
(1 V 2017; 470x700 px)
fragment zachodniej fasady kościoła Wniebowzięcia NMP
▲ fragment zachodniej fasady kościoła Wniebowzięcia NMP
(1 V 2017; 470x700 px)
współczesna kapliczka Św. Urbana
▲ współczesna kapliczka Św. Urbana - upamiętnienie zwycięstwa księcia Mikołaja V karniowsko-raciborskiego nad husytami i księciem Bolesławem V Wołoszkiem
(1 V 2017; 470x700 px)
Rudy
Rudy, woj. śląskie, pow. raciborski, gm. Kuźnia Raciborska - opactwo cystersów
50,194° N
18,448° E
Fundacja opactwa cystersów w Rudach nastąpiła w roku 1258. Jej inicjatorem był książę Władysław I opolski. Zakonnicy przybyli do Rud z Jędrzejowa. Od samego początku swego istnienia klasztor w Rudach stał się ważnym ośrodkiem kultu w księstwie opolsko-raciborskim. Pierwotnie był to wczesnogotycki budynek. Swój obecny kształt zawdzięcza barokowej przebudowie z XVII wieku. Zewnętrzna fasada jest barokowa, natomiast wnętrze kościoła zachowało cechy gotyckie. W czasie modernizacji wystroju świątyni realizowanej w latach 1785-90 dodano na fasadzie frontowej m.in. tarczę herbową z wizerunkiem ukoronowanego orła, na piersi którego umieszczono inicjał, literę "W". Jest to nawiązanie do herbu Piastów górnośląskich i osoby fundatora opactwa – Władysława I opolskiego. We wnętrzu kościoła - w kaplicy Św. Krzyża - znajduje się jeszcze jedno odniesienie do księcia Władysława I opolskiego - płyta pamiątkowa, przedstawiająca imaginacyjny wizerunek tego władcy.
fasada frontowa klasztornego kościoła Wniebowzięcia NMP
▲ fasada frontowa klasztornego kościoła Wniebowzięcia NMP
(22 V 2016; 470x700 px)
nawa boczna kościoła klasztornego
▲ pochodzący z końca XVIII wieku fragment fasady frontowej kościoła - ukoronowany orzeł i inicjał fundatora - Władysława I opolskiego
(18 III 2018; 900x600 px)
płyta pamiątkowa poświęcona fundatorowi klasztoru - księciu Władysławowi I opolskiemu
▲ płyta pamiątkowa poświęcona fundatorowi klasztoru - księciu Władysławowi I opolskiemu
(18 III 2018; 470x700 px)
budynek klasztorny
▲ budynek klasztorny
(22 V 2016; P 1000x500 px)
Wodzisław Śląski
Wodzisław Śląski, woj. śląskie, miasto powiatowe
Po raz pierwszy Wodzisław pojawia się w źródłach pisanych ok. roku 1257, chociaż jest osadą znacznie starszą. Prawdopodobnie teren ten już od VIII wieku pozostawał w zasięgu wpływów słowiańskiego plemienia Gołęszyców, którzy posiadali w pobliżu duży gród w Lubomi. Od ok. 1179 roku w granicach księstwa opolsko-raciborskiego. Duże zniszczenia osady dokonały się w roku 1241, w związku z najazdem mongolskim. Lokacja miasta (na prawie magdeburskim) dokonana ok. 1257 roku przez księcia Władysława I opolskiego. W tym samym też czasie władca ów sprowadził i osiedlił na terenie miasta zakon franciszkanów. Szybki wzrost znaczenia miasta i okręgu zaowocował jego okresowym usamodzielniem, bowiem do roku 1351 Wodzisław był siedzibą księżnej Konstancji, córki Władysława I opolskiego. W późniejszych latach stanowił władztwo książąt śląskich z dynastii Przemyślidów, następnie królów czeskich, Habsburgów, by ostatecznie zostać włączone do Prus.
Pozostałościami najstarszego okresu funkcjonowania miasta są dwa grodziska. Pierwsze z nich, zlokalizowane na wzgórzu o nazwie Grodzisko, to obiekt dość tajemniczy. Badania archeologiczne nie dały odpowiedzi na pytanie o jego historię (wiadomo tylko, iż był to obiekt średniowieczny) czy przeznaczenie. Drugi gród znajdujący się w Parku Zamkowym pochodzi z czasów lokacji miasta. Na szczycie zachowanego do dziś kopca znajdowała się wieża mieszkalno-obronna, stanowiąca element piastowskiego założenia obronnego w tym miejscu. Wieża została zniszczona najazdów husyckich w XV wieku, natomiast zamek funkcjonował do roku 1648, kiedy to w czasie działań wojennych został zniszczony przez oddziały szwedzkie. W połowie XVIII wieku w miejscu dawnego zamku wzniesiono klasycystyczny pałac rodu Dietrichsteinów. Kolejnym obiektem o średniowiecznym rodowodzie jest pofranciszkański zespół klasztorny – pierwotna fundacja księcia Władysława I opolskiego. W pobliżu kościoła Wniebowzięcia NMP ustawiono dwa krzyże pokutne odnalezione na terenie miasta.
północna fasada klasycystycznego pałacu Dietrichsteinów
▲ północna fasada klasycystycznego pałacu Dietrichsteinów wzniesionego w miejscu dawnego zamku piastowskiego
(22 V 2016; 700x470 px)
grodzisko w Parku Zamkowym - pozostałość dawnego zamku piastowskiego
▲ grodzisko w Parku Zamkowym - pozostałość dawnego zamku piastowskiego
(22 V 2016; P 1000x500 px)
figura księcia Władysława I opolskiego w niszy kamienicy w pobliżu rynku staromiejskiego
▲ figura księcia Władysława I opolskiego w niszy kamienicy w pobliżu rynku staromiejskiego
(22 V 2016; 470x700 px)
figura księżnej Konstancji w niszy kamienicy na rynku staromiejskim
▲ figura księżnej Konstancji (córki Władysława I opolskiego) w niszy kamienicy na rynku staromiejskim
(22 V 2016; 470x700 px)
pofranciszkański zespół klasztorny
▲ pofranciszkański zespół klasztorny
(22 V 2016; P 1000x500 px)
pofranciszkański zespół klasztorny
▲ pofranciszkański zespół klasztorny - narożnik północno-wschodni
(22 V 2016; 700x470 px)
krzyże pokutne z XIV-XVI wieku
▲ krzyże pokutne z XIV-XVI wieku na placu przy kościele Wniebowzięcia NMP
(22 V 2016; 700x470 px)
XIX-wieczna neogotycka baszta
▲ XIX-wieczna neogotycka baszta zlokalizowana w pobliżu średniowiecznego grodziska
(22 V 2016; 470x700 px)
Żory
Żory, woj. śląskie, miasto powiatowe
Teren obecnych Żor już od VIII wieku pozostawał w zasięgu wpływów słowiańskiego plemienia Gołęszyców. Po raz pierwszy wieś Żory pojawia się w źródłach pisanych w roku 1258, w dokumencie księcia Władysława I opolskiego. Książę ten dokonał lokacji miasta na prawie magdeburskim w roku 1272. W tym samym czasie wzniesiono mury miejskie i kościół farny. Inwestycje budowlane kontynuował następca i syn Władysława, Przemysł raciborski, który na mocy układu podziałowego (1290/91) z bratem Mieszkiem, rozpoczął rządy w odrębnym księstwie raciborskim. Wraz ze śmiercią ostatniego piastowskiego księcia Raciborza - Leszka - w roku 1336 miasto wraz z okręgiem przeszło pod panowanie bocznej linii czeskiej dynastii Przemyślidów. Fortyfikacje zbudowane przez Piastów opolsko-raciborskich sprawdziły się w roku 1345, kiedy to miasto obroniło się przed wojskami Kazimierza Wielkiego. Okresowo w późniejszych latach Żory powracały pod rządy książąt piastowskich, na mocy różnych tytułów prawnych (zakupów, zastawów), m.in. Przemysława I Noszaka czy Władysława II Opolczyka. W roku 1645 Władysław IV Waza - na mocy układu z cesarzem Ferdynandem III Habsburgiem - objął księstwo raciborskie i opolskie tytułem zastawu. Umowa przewidywała 50-letni okres władztwa Wazów, jednak Habsburgowie spłacili zobowiązania już w roku 1666 i odzyskali władzę w obydwu księstwach.
Do najważniejszych zabytków Żor, które związane są z osobami władców należy zaliczyć przede wszystkim kościół Świętych Apostołów Filipa i Jakuba - pierwotną fundację Władysława I opolskiego i jego następców, a także zachowane fragmenty obwarowań miejskich. W pobliżu kościoła ustawiono krzyż pokutny odnaleziony na terenie miasta.
kościół Świętych Apostołów Filipa i Jakuba
▲ kościół Świętych Apostołów Filipa i Jakuba
(4 VI 2017; 470x700 px)
fragment średniowiecznych murów obronnych
▲ fragment średniowiecznych murów obronnych
(4 VI 2017; 700x470 px)
fragment średniowiecznych murów obronnych
▲ fragment średniowiecznych murów obronnych
(4 VI 2017; 700x470 px)
krzyż pokutny z XIV-XVI wieku
▲ krzyż pokutny z XIV-XVI wieku
(4 VI 2017; 470x700 px)
Mikołów
Mikołów, woj. śląskie, miasto powiatowe
Po raz pierwszy Mikołów pojawia się w źródłach pisanych w roku 1222, w dokumencie księcia Kazimierza I opolskiego dla biskupa wrocławskiego Wawrzyńca. Był z pewnością osadą starszą, bowiem w roku 1222 wzmiankowany jest już jako siedziba kasztelanii. Początkowo w granicach księstwa opolsko-raciborskiego, następnie w księstwie raciborskim (w latach 1290/91-1336 wyodrębniło się samodzielne księstwo rządzone przez własną piastowską linię książęcą). Wraz ze śmiercią ostatniego piastowskiego księcia Raciborza - Leszka - w roku 1336 miasto wraz z okręgiem przeszło pod panowanie bocznej linii czeskiej dynastii Przemyślidów. W roku 1375 książę Władysław II Opolczyk zakupił okręg mikołowski od Jana I, księcia raciborsko-opawskiego, jednak już wkrótce (przed rokiem 1384) zbył go synom Jana I – Janowi II Żelaznemu i Mikołajowi IV. W późniejszych latach Mikołów stanowił władztwo książąt śląskich z dynastii Przemyślidów, następnie królów czeskich, Habsburgów. W roku 1645 Władysław IV Waza - na mocy układu z cesarzem Ferdynandem III Habsburgiem - objął księstwo raciborskie i opolskie tytułem zastawu. Umowa przewidywała 50-letni okres władztwa Wazów, jednak Habsburgowie spłacili zobowiązania już w roku 1666 i odzyskali władzę w obydwu księstwach.
Do najważniejszych pozostałości najstarszego okresu funkcjonowania miasta należy zaliczyć tzw. stary kościół (pierwotne wezwanie Św. Wojciecha, obecnie Św. Wojciecha i Matki Boskiej Śnieżnej) wzmiankowany po raz pierwszy w roku 1266. Pierwotnie był to prawdopodobnie obiekt drewniany, później przebudowany w stylu późnogotyckim. Średniowieczny rodowód posiada również kopiec-grodzisko zlokalizowany w pobliżu starego kościoła. Pierwsza wzmianka o tym założeniu pochodzi z roku 1287. Pierwotnie miały go tworzyć dwa bliźniacze kopce, jednak jeden z nich został zniwelowany na początku wieku XIX (podczas tych prac odnaleziono m.in. grosze praskie, co pozwala ustalić, iż obiekt był wykorzystywany na pewno jeszcze na początku XIV wieku). W wyniku przeprowadzonych w latach 60. I 70. XX wieku badań archeologicznych odkryto pozostałości wału kamienno-drewnianego. Ustalono również datę powstania gródka na okres przed 1222 rokiem, a być może nawet na ostatnie ćwierćwiecze wieku XII.
tzw. 'stary kościół'
▲ tzw. stary kościół
(11 II 2017; 470x700 px)
widok grodziska od strony północnej
▲ widok grodziska od strony północnej
(11 II 2017; P 1000x440 px)
widok grodziska od strony północnej
▲ widok grodziska od strony północnej
(11 II 2017; 700x470 px)
Bieruń
Bieruń, woj. śląskie, miasto powiatowe - grodzisko średniowieczne
50,090° N
19,089° E
Bieruń po raz pierwszy wzmiankowany został w źródłach dopiero w roku 1376 roku (dokument księcia opawsko-raciborskiego Jana II Żelaznego), jednak założenie obronne na szlaku handlowym łączącym Kraków z Opawą, w zabagnionym terenie wokół rzeki Mlecznej, istniało zapewne już od dłuższego czasu (wątpliwe jednak, by był to już X wiek, jak podają niektóre opracowania). Na szczycie 5,5-metrowego wzniesienia znajdowała się wieża mieszkalno-obronna, a teren wokół grodu otoczony był palisadą i fosą wypełnioną wodą z pobliskiej rzeki. Wspomniany dokument z 1376 roku zawiera informację, iż gródek jest zniszczony, co może wskazywać, iż jego funkcjonowanie (i ufundowanie) należy odnieść do wieku (co najmniej) XIII. Osoba fundatora pozostaje nieznana, jednak z dużą dozą prawdopodobieństwa można stwierdzić, iż był to książę raciborski, bądź urzędnik książęcy, bowiem gródek pełnił funkcję komory celnej. Aktualnie, na szczycie wzniesienia znajduje się murowana kapliczka Św. Jana Nepomucena, a sam kopiec mieści się na ogrodzonym terenie prywatnym. W pobliżu gródka postawiono obelisk z tablicę informacją, na której widnieje (niepotwierdzona źródłowo) informacja o X-wiecznym rodowodzie założenia.
widok grodziska od strony południowej
▲ widok grodziska od strony południowej
(11 II 2017; P 1000x500 px)
widok grodziska od strony południowej
▲ widok grodziska od strony południowej
(11 II 2017; P 1000x500 px)
widok grodziska od strony zachodniej
▲ widok grodziska od strony zachodniej
(11 II 2017; P 1000x460 px)
pamiątkowy obelisk z tablicą i grodzisko
▲ pamiątkowy obelisk z tablicą i grodzisko
(11 II 2017; 900x600 px)
FOTO.POCZET.COM (treść i kod strony) jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.
Serwis stanowi część portalu poczet.com, który wpisany został do rejestru dzienników i czasopism prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Katowicach pod poz. Pr 2428.
partnerzy: ApisVideoŻegluga śródlądowa
do góry