księstwo mazowieckie

Warszawa | Płock | Ciechanów | Gostynin | Rawa Mazowiecka | Czersk | Warka | Sochaczew | Błonie | Chlebnia
Warszawa
Warszawa, woj. mazowieckie, miasto wojewódzkie
Najstarszą wczesnośredniowieczną osadą na terenie dzisiejszej Warszawy był gród na Bródnie. Z uwagi na fakt, iż centralna część założenia nie była zabudowana, naukowcy przyjmują, iż gród ten stanowił miejsce okresowego schronienia dla ludności pobliskiej osady. Obiekt powstał prawdopodobnie już w IX wieku i funkcjonował do początku XI, kiedy to został spalony - zapewne podczas walk Kazimierza Odnowiciela z Miecławem. Gród nie został już odbudowany. Kolejny gród zlokalizowany był w Jazdowie (dziś Ujazdów - część warszawskiej dzielnicy Śródmieście). Powstał on w XII albo XIII wieku i funkcjonował do roku 1262. W tym właśnie roku, jak notuje Rocznik Traski, książę Siemowit mazowiecki zabity i spalony przez Litwinów w Jazdowie, a syn jego Konrad wzięty do niewoli. Wkrótce po tych wydarzeniach, obiekt w Jazdowie, jako stosunkowo mało bezpieczny, został opuszczony przez książąt mazowieckich, którzy przenieśli się wraz z dworem do nowego warownego miejsca nad Wisłą, dając początek Warszawie. Pierwszy warowny gród na obecnym terenie Starego Miasta powstał prawdopodobnie pomiędzy rokiem 1300 i 1310 z inicjatywy księcia mazowieckiego Bolesława II. Lokacja nastąpiła w tym też czasie (na prawie chełmińskim). W roku 1339 w mieście miał miejsce (drugi) proces polsko-krzyżacki przed trybunałem papieskim, dotyczący bezprawnego zagarnięcia przez Zakon Pomorza Wschodniego i ziemi chełmińskiej. Początkowo Warszawa w księstwie mazowieckim Bolesława II, następnie (od roku 1313) w granicach księstwa czerskiego Trojdena I. Stolicą odrębnego piastowskiego księstwa po raz pierwszy staje się na krótki okres (w latach 1349-55) pod rządami księcia Kazimierza I. W roku 1406 książę Janusz I Starszy przenosi swą siedzibę z Czerska do Warszawy. W granicach księstw mazowieckich pozostaje do roku 1526, kiedy to umiera ostatni przedstawiciel piastowskiej linii mazowieckiej - książę Janusz III. W roku 1529 miasto prawnie włączone w granice Królestwa Polskiego.
Zabytkami związanymi z okresem piastowskiej historii miasta są m.in. bazylika archikatedralna Św. Jana Chrzciciela (w czasach piastowskich była kolegiatą) - nekropolia Piastów warszawskich i miejsce pochówku króla Stanisława II Augusta, kościół Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny na Nowym Mieście ufundowany w roku 1409 przez księcia Janusza I Starszego i jego żonę Danutę Annę, a także pozostałości podwójnego ciągu średniowiecznych murów obronnych (wznoszonych od XIII do XVI wieku) wraz z basztami (m.in. Basztą Rycerską i Basztą Prochową). Dawny zamek książąt mazowieckich uległ wielokrotnym przebudowom, stając się siedzibą królów polskich (zobacz: galeria 'Warszawa królów').
widok grodziska na Bródnie od strony północno-zachodniej
▲ widok grodziska na Bródnie od strony północno-zachodniej
fragment zachodniego wału grodziska na Bródnie
▲ fragment zachodniego wału grodziska na Bródnie
katedra Św. Jana Chrzciciela
▲ katedra Św. Jana Chrzciciela - nekropolia Piastów warszawskich i miejsce pochówku króla Stanisława II Augusta
krypta książęca w podziemiach katedry
▲ krypta książęca w podziemiach katedry
fragment jedwabnej tkaniny pochodzącej z krypty książąt mazowieckich w katedrze
▲ fragment jedwabnej tkaniny pochodzącej z krypty książąt mazowieckich w katedrze (eksponat z wystawy czasowej Dziedzictwo Piastów mazowieckich na Zamku Królewskim w Warszawie)
portret księcia Konrada III Rudego
▲ portret księcia Konrada III Rudego (eksponat z wystawy czasowej Dziedzictwo Piastów mazowieckich na Zamku Królewskim w Warszawie)
portret ostatnich książąt mazowieckich
▲ portret ostatnich książąt mazowieckich (eksponat z wystawy czasowej Dziedzictwo Piastów mazowieckich na Zamku Królewskim w Warszawie)
fragment murów obronnych i Baszta Rycerska
▲ fragment murów obronnych i Baszta Rycerska
fragment murów obronnych
▲ fragment murów obronnych (widoczne dwie linie murów) - widok z dzwonnicy przy kościele Św. Anny
kolumna zwieńczona orłem na terenie Łazienek Królewskich
▲ współczesna kolumna zwieńczona orłem na terenie Łazienek Królewskich, upamiętniająca najazd litewski na gród w Jazdowie w roku 1262 i śmierć księcia Siemowita I mazowieckiego
kościół Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny
▲ kościół Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny na terenie Nowego Miasta - fundacja księcia Janusza I Starszego
Płock
Płock, woj. mazowieckie, miasto powiatowe
Prawdopodobnie już w IX wieku na terenie płockiego Wzgórza Tumskiego istniał ośrodek kultu pogańskiego, zniszczony po przyjęciu chrztu w roku 966. W następnych latach na tym terenie powstał gród obwarowany wałem drewniano-ziemnym. Na początku XI wieku, Bolesław I Chrobry wzniósł murowane (przedromańskie) palatium z kaplicą (w formie rotundy). Płock - pomimo swojej roli jako siedziba książęca na Mazowszu - nie został stolicą biskupstwa w roku 1000, podczas zjazdu gnieźnieńskiego. Stało się to dopiero w roku 1075, w czasach panowania Bolesława II Szczodrego. Wzrost znaczenia Płocka należy związać z osobą księcia Władysława I Hermana, który uczynił z niego swoją główną i ulubioną siedzibę. Po śmierci księcia w roku 1102, jego synowie Zbigniew i Bolesław III Krzywousty również często przebywali w Płocku. W czasach rozbicia dzielnicowego, miasta początkowo było stolicą odrębnego księstwa mazowieckiego, by w trakcie późniejszych podziałów ziem Mazowsza stać się stolicą księstwa płockiego. W latach 1351-1370 księciem płockim był ówczesny król Polski Kazimierz III Wielki, przy czym Płock nie został wówczas wcielony do Korony Polskiej (z uwagi chociażby na fakt, iż żyli przedstawiciele piastowskiej linii mazowieckiej). Dopiero w roku 1495, po śmierci księcia Janusza II płockiego, król Jan I Olbracht włączył Płock wraz z okręgiem do Królestwa Polskiego (pomimo sprzeciwu brata zmarłego księcia - Janusza III Rudego). W następnych latach miasto pozostawało w granicach Rzeczypospolitej, aż do roku 1793, kiedy to w wyniku II rozbioru, zostało włączone do Prus.
Do najważniejszych zabytków Płocka należą m.in. katedra Wniebowzięcia NMP - nekropolia władców piastowskich (pochowani m.in. Władysław I Herman, Bolesław III Krzywousty, Bolesław IV Kędzierzawy i dzielnicowi książęta mazowieccy), a także pozostałości zamku książęcego z XIV wieku, ufundowanego przez Kazimierza III Wielkiego (w miejscu istniejących wcześniej zabudowań rezydencjonalno-obronnych). W Muzeum Diecezjalnym w Płocku eksponowanych jest wiele obiektów związanych z książętami mazowieckimi, spośród których należy wyróżnić tzw. patenę płocką z kielichem oraz hermę zawierająca fragment czaszki Św. Zygmunta, króla Burgundów. Patenę ufundował książę Konrad I mazowiecki i przedstawia ona fundatora z żoną Agafią i dwoma synami, Kazimierzem oraz Siemowitem. Herma natomiast ufundowana została przez króla Kazimierza III Wielkiego i połączona jest z tzw. diademem płockim, należący prawdopodobnie do księcia Konrada I mazowieckiego.
Ostrów Tumski
▲ Ostrów Tumski
katedra Wniebowzięcia NMP
▲ katedra Wniebowzięcia NMP
katedra Wniebowzięcia NMP
▲ katedra Wniebowzięcia NMP
zamkowa 'Wieża Zegarowa'
▲ zamkowa 'Wieża Zegarowa'
zamkowa 'Wieża Szlachecka'
▲ zamkowa 'Wieża Szlachecka'
'Patena płocka' - fundacja księcia Konrada I mazowieckiego
Patena płocka - fundacja księcia Konrada I mazowieckiego (ze zbiorów Muzeum Diecezjalnego w Płocku)
'Patena płocka'
Patena płocka (ze zbiorów Muzeum Diecezjalnego w Płocku)
'diadem płocki'
diadem płocki należący prawdopodobnie do księcia Konrada I mazowieckiego na hermie (relikwiarzu) Św. Zygmunta (ze zbiorów Muzeum Diecezjalnego w Płocku)
Ciechanów
Ciechanów, woj. mazowieckie, miasto powiatowe - zamek książęcy
52,884° N
20,619° E
Wznoszenie gotyckiego (ceglanego) zamku w Ciechanowie rozpoczęto prawdopodobnie w latach 80. wieku XIV, chociaż pierwsza pisemna wzmianka o obiekcie pochodzi dopiero z roku 1429, kiedy to mistrz Niklos przedstawił księciu Januszowi I Starszemu rachunki budowlane obiektu. Mimo zatem, iż data budowy zamku nie jest znana, można niemal z całą pewnością ustalić osobę fundatora – był to wspomniany książę Janusz I Starszy. Warownię wzniesiono na terenie nizinnym, na prawnym brzegu rzeki Łydyni, w pewnym oddaleniu od samego miasta (co już w roku 1467 okazało się zbawienne, ponieważ pożar miasta Ciechanowa nie zniszczył zamku). Obiekt powstał na planie czworokąta, z dwiema cylindrycznymi wieżami narożnymi chroniącymi południową ścianę, w której znajdowała się brama wjazdowa. Pierwotnie obydwie wieże miały tę samą wysokość co mury obwodowe. W północnej części dziedzińca ulokowano dwukondygnacyjny budynek mieszkalny. Już wkrótce obiekt został zmodernizowany, na co wskazują wpisy z roku 1488 w księdze rachunkowej księcia Janusza II płockiego. Podwyższono wówczas mury wież, wybito otwory strzelnicze dostosowując zamek do użycia broni palnej, rozbudowano budynek mieszkalny poprzez dodanie jednej kondygnacji, a także podniesiono poziom dziedzińca o 1,5 metra (ochrona przed wysokim poziomem wód). W południowej i wschodniej części dziedzińca istniała drewniana zabudowa gospodarcza. W tym też czasie (albo na początku XVI wieku) wybito nową bramę w południowej części zachodniej ściany (w pobliżu wieży) zamurowując jednocześnie dawną bramę na południowej ścianie. Znacząca przebudowa obiektu miała miejsce po śmierci ostatniego piastowskiego księcia mazowieckiego, Janusza III (zm. 1526) i po faktycznym włączeniu Mazowsza do Korony. W latach 1545-56 zamek znalazł się po zarządem królowej-wdowy Bony, która realizowała kolejne etapy jego przebudowy, a także sukcesywne zastępowała wewnętrzną drewnianą zabudowę obiektami murowanymi. Budynek mieszkalny został wówczas przebudowany w stylu renesansowym.
W czasie Potopu zamek został zniszczony przez oddziały szwedzkie. Późniejsze próby odbudowy założenia tylko częściowo odłożyły w czasie proces degradacji zamku. W wieku XIX warownia była już ruiną. Władze pruskie w roku 1803 zdecydowały o rozbiórce wszystkich obiektów znajdujących się wewnątrz murów obwodowych.
Obecnie obiekt zachowany jest w formie tzw. trwałej ruiny. We wnętrzu wzdłuż południowej ściany zamku w roku 2013 wzniesiono Dom Mały – obiekt muzealno-wystawienniczy o nowoczesnej (i kontrowersyjnej) stylistyce.
widok od strony południowej
▲ widok od strony południowej
narożnik południowo-zachodni
▲ narożnik południowo-zachodni
narożnik południowo-zachodni
▲ narożnik południowo-zachodni
narożnik południowo-zachodni
▲ narożnik południowo-zachodni
baszta w narożniku południowo-zachodnim
▲ baszta w narożniku południowo-zachodnim
baszta w narożniku południowo-wschodnim
▲ baszta w narożniku południowo-wschodnim (widok od strony dziedzińca)
dziedziniec
▲ dziedziniec
Gostynin
Gostynin, woj. mazowieckie, miasto powiatowe - zamek książęcy
52,429° N
19,453° E
Fundatorem zamku w Gostyninie był książę Siemowit III Starszy bądź jego syn Siemowit IV Młodszy. Obiekt wzniesiono w II połowie XIV wieku, porzucając tym samym pierwotną lokalizację grodu gostynińskiego na nieodległej Łysej Górze nad Jeziorem Kocioł. Pierwszym obiektem nowej warowni była murowana wieża, którą jednak wkrótce rozebrano, przystępując do wznoszenia nowoczesnego gotyckiego zamku. Przez niemal całe swoje życie książę Siemowit IV Młodszy stale rozbudowywał założenie w Gostyninie, a roku 1426 zmarł w jednej z zamkowych komnat. Poza książętami mazowieckimi za zamku gościli również Jagiellonowie: Władysław II Jagiełło oraz Zygmunt II August. W roku 1611 w zamku gostynińskim osadzono zdetronizowanego cara rosyjskiego, Wasyla IV Szujskiego, który wkrótce (1612) zmarł w tejże warowni. Upadek zamku łączy się ze zniszczeniami, których doznał podczas Potopu szwedzkiego, III wojny północnej oraz konfederacji barskiej. Stan techniczny obiektu pod koniec wieku XVIII był tak zły, iż władze pruskie zdecydowały o jego rozbiórce. Obecnie kompleks zamkowy obejmuje XIX-wieczny budynek dawnego kościoła ewangelickiego (przy jego budowie wykorzystano pozostałości zabudowy zamku książęcego) oraz współczesny obiekt hotelowy o nieokreślonej nieporadnej stylistyce pseudogotyckiej.
widok od strony północno-wschodniej
▲ widok od strony północno-wschodniej
widok od strony północnej
▲ widok od strony północnej
widok od strony południowej
▲ widok od strony południowej
dawny kościół ewangelicki
▲ dawny kościół ewangelicki wzniesiony na pozostałościach zamku książęcego
Rawa Mazowiecka
Rawa Mazowiecka, woj. łódzkie, miasto powiatowe - zamek książęcy
51,768° N
20,251° E
Zamek (gotycki) wzniesiony został w połowie XIV w. przez księcia Siemowita III Starszego, bądź - jak chce część badaczy - przez króla Kazimierza III Wielkiego. Warownię wzniesiono na planie nieregularnego czworoboku, usytuowanego w widłach rzek Rawki i Rylki. Wzdłuż północnego muru obwodowego istniał tzw. "Dom Duży", a w dwóch przeciwległych narożnikach stały dwie wieże. Wjazdu do warowni strzegła wieża bramna, a całość założenia otoczona była murem obwodowym. Zamek stał się ważną przygraniczną siedzibą książąt mazowieckich do roku 1462, kiedy to zmarł książę Władysław II płocki - ostatni piastowski dziedzic rawski. W latach następnych, już po włączeniu ziemi rawskiej do Korony Polskiej, nie realizowano niemal w ogóle prac polegających na przebudowie i rozbudowie warowni, zapewne z racji jej bezpiecznego położenia w centrum kraju. W czasach "potopu szwedzkiego", w roku 1656, warownia rawska została dotkliwie uszkodzona. Podejmowane w wieku XVIII próby odbudowy założenia zostały przerwane wskutek rozbiorów i polityki zaborcy pruskiego, który nakazał rozbiórkę warowni. Pozostawiono tylko jedną z wież. Została ona jednak uszkodzona w roku 1859 przez uderzenie pioruna. Dopiero w latach 1954-1958 przeprowadzono prace konserwatorskie i zrekonstruowano fragment zamku, który możemy oglądać do dziś.
Zamek rawski był niemym świadkiem wielu tragicznych wydarzeń, z których jedno wymaga opisania. W czasie, gdy księżna Anna ziębicka miała urodzić Siemowitowi III trzecie dziecko, ten zamknął ją na zamku w Rawie. Zaraz po urodzeniu syna (Henryka) Siemowit rozkazał udusić żonę, a dziecko oddać na wychowanie pewnej ubogiej kobiecie ze wsi nieopodal Rawy. Książę podejrzewał, iż żona dopuściła się cudzołóstwa, a Henryk nie jest jego synem. Domniemanego ojca dziecka Siemowit rozkazał włóczyć końmi, a następnie powiesić. Gdy Henryk ukończył trzy lata na dwór słupski zabrała go przyrodnia siostra, Małgorzata. Po kilku latach Siemowit uznał Henryka za swojego syna i przeznaczył go do stanu duchownego. Podobno do końca życia żałował swojego czynu (zapewne Henryk okazał się podobny do Siemowita, przecząc tym samym podejrzeniom księcia). Wątek wydarzeń, rozgrywających się na zamku w Rawie wplótł William Shakespeare do jednej ze swych ostatnich komedii, Opowieści zimowej.
widok od strony północnej
▲ widok od strony północnej
widok od strony północno-wschodniej
▲ widok od strony północno-wschodniej
widok od strony zachodniej
▲ widok od strony zachodniej
widok od strony wschodniej
▲ widok od strony wschodniej
Czersk
Czersk, woj. mazowieckie, pow. piaseczyński, gm. Góra Kalwaria - zamek książęcy
51,958° N
21,233° E
Zamek (gotycki) wzniesiony został w latach 1398-1406 z inicjatywy księcia Janusza I Starszego, w miejscu istniejącego już od wieku XI drewniano-ziemnego grodu. Pierwszy obiekt warowny wzniósł najpewniej Bolesław II Szczodry albo - co bardziej prawdopodobne - Władysław I Herman. W wyniku najazdów litewskich gród kilkukrotnie płonął, a następnie był odbudowywany. Pierwszym murowanym obiektem był romański kościół Św. Piotra, który powstał na początku wieku XII. Był to obiekt niewielki, jednonawowy, wzniesiony na planie prostokąta, z absydą od strony wschodniej. Pozostałe budynki grodowe były drewniane. W takiej właśnie warowni w roku 1233 ówczesny książę mazowiecki, Konrad I więził przez pewien okres czasu swoją bratową Grzymisławę i małoletniego bratanka, Bolesława (V Wstydliwego). Zamek czerski był już wówczas siedzibą kasztelana. Budowniczy ceglanego zamku - książę Janusz I Starszy - uczynił z niego jedną ze swych głównych i ulubionych siedzib, a nawet zmarł na terenie czerskiej warowni w roku 1429.
Gotycki obiekt założono na planie nieregularnego dziesięcioboku, dostosowanego do kształtu skarpy. Posiadał on trzy wieże: bramną, południową oraz zachodnią, które wkomponowane były w mur obwodowy oparty na kamiennych fundamentach. Najwyższa była wieża bramna (wzniesiona na planie prostokąta), natomiast pozostałe wieże (cylindryczne) miały wysokość murów obwodowych. Całość zabudowy wewnętrznej (oprócz kościoła Św. Piotra) była drewniana.
Znacząca przebudowa obiektu miała miejsce po śmierci ostatniego piastowskiego księcia mazowieckiego, Janusza III (zm. 1526) i po faktycznym włączeniu Mazowsza do Korony. Miało to miejsce w latach 1526-47. W tym czasie dokonano m.in. podwyższenia obu cylindrycznych wież i zwieńczenia ich hełmami. W latach 1545-56 zamek znalazł się po zarządem królowej-wdowy Bony, która realizowała kolejne etapy jego przebudowy, a także sukcesywne zastępowała wewnętrzną drewnianą zabudowę obiektami murowanymi. Dzięki inicjatywie królowej Bony powstał okazały dom mieszkalny, zbudowany na planie prostokąta wzdłuż północnego muru, a także mniejszy budynek przy murze południowym. W późniejszych latach obiekt ten stanowił siedzibę starostów, pełniąc głównie funkcje rezydencjonalne. W czasie Potopu na terenie czerskiej warowni stacjonowały oddziały szwedzkie, które po porażce w bitwie pod Warką (1656) wycofując się zniszczyły obiekt (częściowo go wysadzając). Późniejsze próby odbudowy założenia tylko częściowo odłożyły w czasie proces degradacji zamku. W wieku XIX warownia była już ruiną. Władze pruskie zdecydowały o rozbiórce wszystkich obiektów znajdujących się wewnątrz murów obwodowych.
Obecny wygląd zabytku to efekt niemal 100 lat prac rekonstrukcyjnych i badawczych: prace prowadzone były w XX-leciu międzywojennym oraz w II połowie wieku XX.
widok ogólny od strony północno-wschodniej
▲ widok ogólny od strony północno-wschodniej
widok ogólny od strony wschodniej
▲ widok ogólny od strony wschodniej
widok ogólny od strony południowo-wschodniej
▲ widok ogólny od strony południowo-wschodniej
widok ogólny od strony południowej
▲ widok ogólny od strony południowej
wieża bramna
▲ wieża bramna i północno-wschodni narożnik zamku
wieża zachodnia
▲ wieża zachodnia
wieża bramna
▲ wieża bramna
relikty romańskiego kościoła grodowego Św. Piotra
▲ relikty romańskiego kościoła grodowego Św. Piotra
Warka
Warka, woj. mazowieckie, pow. grójecki - kościół Matki Boskiej Szkaplerznej
51,784° N
21,194° E
Zespół klasztorny franciszkanów w Warce powstał w latach 1652-1746, w miejscu istniejących od ok. 1628 pierwotnych zabudowań drewnianych, ufundowanych przez Katarzynę z Boglewskich Trzebińską. Obiekty zaprojektowane zostały prawdopodobnie przez Antonio Solariego (twórcę m.in. kościoła na Skałce w Krakowie). W związku z katastrofalnym stanem technicznym pobliskiego klasztoru i kościoła podominikańskiego (ufundowanego w roku 1255 przez księcia Siemowita I mazowieckiego), w roku 1859 do kościoła franciszkańskiego przeniesiono szczątki Piastów mazowieckich pochowanych pierwotnie u dominikanów. W roku 1864, w ramach represji po upadku powstania styczniowego, klasztor franciszkanów został skasowany.
Wśród obiektów, które związane są z okresem piastowskim Warki należy wymienić m.in. XIII-wieczny próg z nieistniejącego kościoła dominikanów, a także tablicę pamiątkową dotyczącą przeniesienia szczątków książąt Trojdena I czerskiego i Siemowita II rawskiego (zm. 1345 - na tablicy błędna data 1343). Do prawdopodobnych pochówków u wareckich dominikanów można włączyć jeszcze Konrada II czerskiego i Bolesława Jerzego II halicko-włodzimierskiego. W Warce pochowano również Marię, żonę Trojdena I czerskiego. Z uwagi na fakt, iż daty na tablicy nie zostały przepisane z dawnych płyt nagrobnych, lecz są pochodną ówczesnej wiedzy historycznej, brak pewności, czyje szczątki faktycznie zostały przeniesione. Co więcej, pochówek Siemowita II rawskiego w Warce nie jest pewny (mógł zostać również pogrzebany w katedrze płockiej).
widok od strony południowej
▲ widok od strony południowej
fasada frontowa
▲ fasada frontowa
próg z nieistniejącego kościoła dominikanów
▲ próg z nieistniejącego kościoła dominikanów - dawnej nekropolii Piastów mazowieckich
płyta pamiątkowa na fasadzie kościoła
▲ płyta pamiątkowa na fasadzie kościoła poświęcona przeniesieniu szczątków książąt mazowieckich w roku 1859 ze zrujnowanego kościoła dominikanów
Sochaczew
Sochaczew, woj. mazowieckie, miasto powiatowe - zamek książęcy
52,227° N
20,235° E
Pierwszym założeniem obronnym na polodowcowym wzgórzu nad Bzurą był drewniano-ziemny gród zbudowany w XII wieku. Stanowił on siedzibę kasztelanii. W roku 1286, w wyniku najazdu księcia Konrada II czerskiego, Litwinów i Rusinów na władztwo Bolesława II płockiego, gród sochaczewski został doszczętnie zniszczony. Odbudowa warowni nastąpiła w późniejszym okresie i z powodu braku stosownych źródeł, nie można wskazać ani przybliżonego okresu tej inwestycji ani nawet osoby fundatora. Mógł to być Bolesław II płocki (lata 1286-1313), Siemowit II rawski (lata 1313-1345), Kazimierz I warszawski (1345-1355) albo Siemowit III Starszy (po 1355). Nowy zamek wzniesiony został z cegły na planie trapezu i posiadał dwie wieże: wschodnią oraz północną, które początkowo nie wystawały ponad poziom murów obwodowych. Pozostałe obiekty warowni zbudowane była z drewna. Z tego samego budulca wkrótce wykonano dodatkową kondygnację wież. Na tym właśnie zamku w roku 1377 książę Siemowit III Starszy uchwalił tzw. Statut Sochaczewski, pierwszą w historii Mazowsza kodyfikację prawa sądowego. Gdy w roku 1476 Sochaczew włączony został do Królestwa Polskiego, zamek stał się siedzibą królewskich starostów. Kolejni starostowie przebudowywali i rozbudowywali obiekt, jednak zakres prac i inwestycji nie mógł był znaczny, skoro w dokumencie z 1599 roku wspomniano o murach zewnętrznych, w obrębie których istniała tylko drewniana zabudowa. Dopiero na początku XVII wieku (przed 1630 rokiem) starosta Stanisław Radziejowski znacząco przebudował warownię. Piastowski zamek rozebrano aż do fundamentów, pozostawiając jedynie basztę północną. Zamek stał się całkowicie murowaną trójskrzydłową rezydencją z reprezentacyjnym skrzydłem zachodnim. Niestety, w czasach potopu szwedzkiego sochaczewskie założenie zostało zniszczone i w późniejszym okresie nie podjęto prób jego rekonstrukcji. Pod koniec wieku XVIII starosta sochaczewski Walewski wzniósł nowy pałac, a mury dawnego zamku rozebrał. W wyniku ostrzału wojsk pruskich w roku 1794 (podczas powstania kościuszkowskiego), obiekt ten również uległ zniszczeniu. Od tamtego czasu pozostaje w ruinie. Obecny wygląd zabytku to efekt prac zabezpieczających przeprowadzonych w XXI wieku, które poprawiły kondycję mocno już zniszczonej warowni. Należy podkreślić, iż widoczne fragmenty ścian zamku to nie są pozostałości zamku piastowskiego ani zamku Radziejowskiego, lecz mury nowożytne, uzupełnione podczas prac rekonstrukcyjnych z 2013 roku.
widok od strony zachodniej
▲ widok od strony zachodniej
skrzydło zachodnie
▲ skrzydło zachodnie
skrzydło zachodnie
▲ skrzydło zachodnie
skrzydło południowe
▲ skrzydło południowe
Błonie
Błonie, woj. mazowieckie, pow. warszawski zachodni - grodzisko średniowieczne
52,208° N
20,639° E
Gród na naturalnym wzniesieniu moreny czołowej nad rzeką Utratą powstał w wieku XIII, w miejscu istniejącej już wcześniej warowni. Badania archeologiczne potwierdziły w tym miejscu pozostałości osadnictwa z VIII wieku. Nie jest znana osoba fundatora tego XIII-wiecznego założenia. Większość historyków opowiada się za Siemowitem I mazowieckim albo jego najstarszym synem, Konradem II czerskim (o którym wiadomo z pewnością, że ufundował w Błoniu kościół). Być może jednak obiekt jest nieco starszy i należy go łączyć z działalnością fundacyjną Konrada I mazowieckiego z I połowy wieku XIII.
Gród był dwuczęściowy: po stronie południowej ulokowano jego najważniejszą część, gdzie wzniesiono ceglany budynek - prawdopodobnie siedzibę książęcą albo kasztelańską. Ta część warowni oddzielona została od podgrodzia wewnętrzną suchą fosą i wałem. Samo podgrodzie znajdowało się w północnej części założenia. Całość otoczona była wysokim wałem oraz fosą wypełnioną wodą z pobliskiej rzeki. Gród funkcjonował jeszcze w wieku XIV, lecz wkrótce utracił całkowicie znaczenie w związku z rozwojem pobliskiego miasta lokacyjnego. Obecne pozostałości dawnego założenia pierwszych Piastów mazowieckich to czytelne, wysokie obwałowania, nazwane przez lokalną ludność Łysą Górą.
widok ogólny od strony zachodniej
▲ widok ogólny od strony zachodniej
widok ogólny od strony zachodniej
▲ widok ogólny od strony zachodniej
widok ogólny od strony zachodniej
▲ widok ogólny od strony zachodniej
widok ogólny od strony północnej
▲ widok ogólny od strony północnej
Chlewnia (obecnie: Chlebnia)
Chlebnia, woj. mazowieckie, pow. grodziski, gm. Grodzisk Mazowiecki - grodzisko średniowieczne
52,121° N
20,605° E
Dwuczłonowy gród na terenie obecnej wsi Chlebnia (do roku 1965 Chlewnia) powstawał etapowo. W IX-X wieku istniała tu wczesnośredniowieczna osada otwarta, zlokalizowana w miejscu, w którym już uprzednio (koniec epoki brązu/początek epoki żelaza) ludność kultury łużyckiej miała również swoją otwartą osadę. W XI albo XII wieku wzniesiono gród pierścieniowaty. W wieku XIII warownię rozbudowano o kolejny człon z gródkiem stożkowym, przez co ostatecznie wał zewnętrzny warowni uzyskał kształt ósemki. W bliskim sąsiedztwie tego założenia funkcjonowały w średniowieczu otwarte osady i cały ten zespół miał wpływ na nadanie nazwy miastu, które powstało w pobliżu - Grodziskowi Mazowieckiemu. Nie są znani fundatorzy i właściciele grodu, lecz prawdopodobnie była to inwestycja prywatna, rycerska, bowiem żadne ze źródeł nie wiąże tego założenia z Piastami. Gród spłonął w wieku XIII i został opuszczony. Pozostały czytelne w terenie obwałowania, nazwane przez lokalną ludność Szwedzkimi Górami (ma to prawdopodobnie związek z wtórnym wykorzystaniem wałów do budowy obozu w czasu potopu szwedzkiego).
widok ogóln
▲ widok ogóln
widok od strony zachodniej
▲ widok od strony zachodniej
widok od strony południowej
▲ widok od strony południowej
widok od strony północno-wschodniej
▲ widok od strony północno-wschodniej
FOTO.POCZET.COM (treść i kod strony) jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.
Serwis stanowi część niekomercyjnego portalu poczet.com, który wpisany został do rejestru dzienników i czasopism prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Katowicach pod poz. Pr 2428.
partnerzy: ApisVideoŻegluga śródlądowa
do góry