księstwo mazowieckie

Warszawa | Płock | Gostynin | Rawa Mazowiecka
Warszawa
Warszawa, woj. mazowieckie, miasto wojewódzkie
Najstarszą wczesnośredniowieczną osadą na terenie dzisiejszej Warszawy był gród na Bródnie. Obiekt powstał prawdopodobnie już w IX wieku i funkcjonował do początku XI, kiedy to został spalony - zapewne podczas walk Kazimierza Odnowiciela z Miecławem. Gród nie został już odbudowany. Kolejny gród zlokalizowany był w Jazdowie (dziś Ujazdów - część warszawskiej dzielnicy Śródmieście). Powstał on w XII albo XIII wieku i funkcjonował do roku 1262. W tym właśnie roku, jak notuje Rocznik Traski, książę Siemowit Mazowiecki zabity i spalony przez Litwinów w Jazdowie, a syn jego Konrad wzięty do niewoli. Wkrótce po tych wydarzeniach, obiekt w Jazdowie, jako stosunkowo mało bezpieczny, został opuszczony przez książąt mazowieckich, którzy przenieśli się wraz z dworem do nowego warownego miejsca nad Wisłą, dając początek Warszawie. Pierwszy warowny gród na obecnym terenie Starego Miasta powstał prawdopodobnie pomiędzy rokiem 1300 i 1310 z inicjatywy księcia mazowieckiego Bolesława II. Lokacja nastąpiła w tym też czasie (na prawie chełmińskim). W roku 1339 w mieście miał miejsce (drugi) proces polsko-krzyżacki przed trybunałem papieskim, dotyczący bezprawnego zagarnięcia przez Zakon Pomorza Wschodniego i ziemi chełmińskiej. Początkowo Warszawa w księstwie mazowieckim Bolesława II, następnie (od roku 1313) w granicach księstwa czerskiego Trojdena I. Stolicą odrębnego piastowskiego księstwa po raz pierwszy staje się na krótki okres (w latach 1349-55) pod rządami księcia Kazimierza I. W roku 1406 książę Janusz I Starszy przenosi swą siedzibę z Czerska do Warszawy. W granicach księstw mazowieckich pozostaje do roku 1526, kiedy to umiera ostatni przedstawiciel piastowskiej linii mazowieckiej - książę Janusz III. W roku 1529 miasto prawnie włączone w granice Królestwa Polskiego.
Zabytkami związanymi z okresem piastowskiej historii miasta są m.in. bazylika archikatedralna Św. Jana Chrzciciela (w czasach piastowskich była kolegiatą) - nekropolia Piastów warszawskich i miejsce pochówku króla Stanisława II Augusta, a także pozostałości podwójnego ciągu średniowiecznych murów obronnych (wznoszonych od XIII do XVI wieku) wraz z basztami (m.in. Basztą Rycerską i Basztą Prochową). Dawny zamek książąt mazowieckich uległ wielokrotnym przebudowom, stając się siedzibą królów polskich (zobacz: galeria 'Warszawa królów').
model grodu w Bródnie
▲ model grodu w Bródnie (ze zbiorów Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie)
(18 XI 2016; 700x470 px)
katedra Św. Jana Chrzciciela
▲ katedra Św. Jana Chrzciciela - nekropolia Piastów warszawskich i miejsce pochówku króla Stanisława II Augusta
(18 XI 2016; P 360x750 px)
krypta książęca w podziemiach katedry
▲ krypta książęca w podziemiach katedry
(18 XI 2016; 470x700 px)
fragment jedwabnej tkaniny pochodzącej z krypty książąt mazowieckich w katedrze
▲ fragment jedwabnej tkaniny pochodzącej z krypty książąt mazowieckich w katedrze (eksponat z wystawy czasowej Dziedzictwo Piastów mazowieckich na Zamku Królewskim w Warszawie)
(18 XI 2016; 900x600 px)
portret księcia Konrada III Rudego
▲ portret księcia Konrada III Rudego (eksponat z wystawy czasowej Dziedzictwo Piastów mazowieckich na Zamku Królewskim w Warszawie)
(18 XI 2016; 470x700 px)
portret ostatnich książąt mazowieckich
▲ portret ostatnich książąt mazowieckich (eksponat z wystawy czasowej Dziedzictwo Piastów mazowieckich na Zamku Królewskim w Warszawie)
(18 XI 2016; 900x600 px)
fragment murów obronnych i Baszta Rycerska
▲ fragment murów obronnych i Baszta Rycerska
(18 XI 2016; 700x470 px)
Płock
Płock, woj. mazowieckie, miasto powiatowe
Prawdopodobnie już w IX wieku na terenie płockiego Wzgórza Tumskiego istniał ośrodek kultu pogańskiego, zniszczony po przyjęciu chrztu w roku 966. W następnych latach na tym terenie powstał gród obwarowany wałem drewniano-ziemnym. Na początku XI wieku, Bolesław I Chrobry wzniósł murowane (przedromańskie) palatium z kaplicą (w formie rotundy). Płock - pomimo swojej roli jako siedziba książęca na Mazowszu - nie został stolicą biskupstwa w roku 1000, podczas zjazdu gnieźnieńskiego. Stało się to dopiero w roku 1075, w czasach panowania Bolesława II Szczodrego. Wzrost znaczenia Płocka należy związać z osobą księcia Władysława I Hermana, który uczynił z niego swoją główną i ulubioną siedzibę. Po śmierci księcia w roku 1102, jego synowie Zbigniew i Bolesław III Krzywousty również często przebywali w Płocku. W czasach rozbicia dzielnicowego, miasta początkowo było stolicą odrębnego księstwa mazowieckiego, by w trakcie późniejszych podziałów ziem Mazowsza stać się stolicą księstwa płockiego. W latach 1351-1370 księciem płockim był ówczesny król Polski Kazimierz III Wielki, przy czym Płock nie został wówczas wcielony do Korony Polskiej (z uwagi chociażby na fakt, iż żyli przedstawiciele piastowskiej linii mazowieckiej). Dopiero w roku 1495, po śmierci księcia Janusza II płockiego, król Jan I Olbracht włączył Płock wraz z okręgiem do Królestwa Polskiego (pomimo sprzeciwu brata zmarłego księcia - Janusza III Rudego). W następnych latach miasto pozostawało w granicach Rzeczypospolitej, aż do roku 1793, kiedy to w wyniku II rozbioru, zostało włączone do Prus.
Do najważniejszych zabytków Płocka należą m.in. katedra Wniebowzięcia NMP - nekropolia władców piastowskich (pochowani m.in. Władysław I Herman, Bolesław III Krzywousty, Bolesław IV Kędzierzawy i dzielnicowi książęta mazowieccy), a także pozostałości zamku książęcego z XIV wieku, ufundowanego przez Kazimierza III Wielkiego (w miejscu istniejących wcześniej zabudowań rezydencjonalno-obronnych).
Ostrów Tumski
▲ Ostrów Tumski
(15 VII 2010; 640x480 px)
katedra Wniebowzięcia NMP
▲ katedra Wniebowzięcia NMP
(15 VII 2010; 470x700 px)
katedra Wniebowzięcia NMP
▲ katedra Wniebowzięcia NMP
(15 VII 2010; 470x700 px)
zamkowa 'Wieża Zegarowa'
▲ zamkowa 'Wieża Zegarowa'
(15 VII 2010; 470x700 px)
zamkowa 'Wieża Szlachecka'
▲ zamkowa 'Wieża Szlachecka'
(15 VII 2010; 700x470 px)
'Patena płocka' - fundacja księcia Konrada I Mazowieckiego
Patena płocka - fundacja księcia Konrada I Mazowieckiego (ze zbiorów Muzeum Diecezjalnego w Płocku)
(15 VII 2010; 900x600 px)
herma Św. Zygmunta i 'diadem płocki'
▲ herma Św. Zygmunta (relikwiarz z fragmentem czaszki) - fundacja króla Kazimierza III Wielkiego i diadem płocki należący prawdopodobnie do księcia Konrada I Mazowieckiego (ze zbiorów Muzeum Diecezjalnego w Płocku)
(15 VII 2010; 470x700 px)
pieczęć księcia Konrada I Mazowieckiego z roku 1230
▲ pieczęć księcia Konrada I Mazowieckiego z roku 1230 (ze zbiorów Muzeum Diecezjalnego w Płocku)
(15 VII 2010; 480x640 px)
Gostynin
Gostynin, woj. mazowieckie, miasto powiatowe - zamek książęcy
52,429° N
19,453° E
Fundatorem zamku w Gostyninie był książę Siemowit III Starszy, bądź jego syn Siemowit IV Młodszy. Obiekt wzniesiono w II połowie XIV wieku, porzucając tym samym pierwotną lokalizację grodu gostynińskiego na nieodległej Łysej Górze nad Jeziorem Kocioł. Pierwszym obiektem nowej warowni była murowana wieża, którą jednak wkrótce rozebrano, przystępując do wznoszenia nowoczesnego gotyckiego zamku. Przez niemal całe swoje życie książę Siemowit IV Młodszy stale rozbudowywał założenie w Gostyninie, a roku 1426 zmarł w jednej z zamkowych komnat. Poza książętami mazowieckimi za zamku gościli również Jagiellonowie: Władysław II Jagiełło oraz Zygmunt II August. W roku 1611 w zamku gostynińskim osadzono zdetronizowanego cara rosyjskiego, Wasyla IV Szujskiego, który wkrótce (1612) zmarł w tejże warowni. Upadek zamku łączy się ze zniszczeniami, których doznał podczas Potopu szwedzkiego, III wojny północnej oraz konfederacji barskiej. Stan techniczny obiektu pod koniec wieku XVIII był tak zły, iż władze pruskie zdecydowały o jego rozbiórce. Obecnie kompleks zamkowy obejmuje XIX-wieczny budynek dawnego kościoła ewangelickiego (przy jego budowie wykorzystano pozostałości zabudowy zamku książęcego) oraz współczesny obiekt hotelowy o nieokreślonej nieporadnej stylistyce pseudogotyckiej.
widok od strony północno-wschodniej
▲ widok od strony północno-wschodniej
(1 VIII 2017; P 800x600 px)
widok od strony północnej
▲ widok od strony północnej
(1 VIII 2017; P 700x470 px)
widok od strony południowej
▲ widok od strony południowej
(1 VIII 2017; 700x470 px)
dawny kościół ewangelicki
▲ dawny kościół ewangelicki wzniesiony na pozostałościach zamku książęcego
(1 VIII 2017; P 600x650 px)
Rawa Mazowiecka
Rawa Mazowiecka, woj. łódzkie, miasto powiatowe - zamek książęcy
51,768° N
20,251° E
Zamek (gotycki) wzniesiony został w połowie XIV w. przez księcia Siemowita III Starszego, bądź - jak chce część badaczy - przez króla Kazimierza III Wielkiego. Warownię wzniesiono na planie nieregularnego czworoboku, usytuowanego w widłach rzek Rawki i Rylki. Wzdłuż północnego muru obwodowego istniał tzw. "Dom Duży", a w dwóch przeciwległych narożnikach stały dwie wieże. Wjazdu do warowni strzegła wieża bramna, a całość założenia otoczona była murem obwodowym. Zamek stał się ważną przygraniczną siedzibą książąt mazowieckich do roku 1462, kiedy to zmarł książę Władysław II płocki - ostatni piastowski dziedzic rawski. W latach następnych, już po włączeniu ziemi rawskiej do Korony Polskiej, nie realizowano niemal w ogóle prac polegających na przebudowie i rozbudowie warowni, zapewne z racji jej bezpiecznego położenia w centrum kraju. W czasach "potopu szwedzkiego", w roku 1656, warownia rawska została dotkliwie uszkodzona. Podejmowane w wieku XVIII próby odbudowy założenia zostały przerwane wskutek rozbiorów i polityki zaborcy pruskiego, który nakazał rozbiórkę warowni. Pozostawiono tylko jedną z wież. Została ona jednak uszkdozona w roku 1859 przez uderzenie pioruna. Dopiero w latach 1954-1958 przeprowadzono prace konserwatorskie i zrekonstruowano fragment zamku, który możemy oglądać do dziś.
Zamek rawski był niemym świadkiem wielu tragicznych wydarzeń, z których jedno wymaga opisania. W czasie gdy księżna Anna ziębicka miała urodzić Siemowitowi III trzecie dziecko, ten zamknął ją na zamku w Rawie. Zaraz po urodzeniu syna (Henryka) Siemowit rozkazał udusić żonę, a dziecko oddać na wychowanie pewnej ubogiej kobiecie ze wsi nieopodal Rawy. Książę podejrzewał, iż żona dopuściła się cudzołóstwa, a Henryk nie jest jego synem. Domniemanego ojca dziecka Siemowit rozkazał włóczyć końmi, a następnie powiesić. Gdy Henryk ukończył trzy lata na dwór słupski zabrała go przyrodnia siostra, Małgorzata. Po kilku latach Siemowit uznał Henryka za swojego syna i przeznaczył go do stanu duchownego. Podobno do końca życia żałował swojego czynu (zapewne Henryk okazał się podobny do Siemowita, przecząc tym samym podejrzeniom księcia). Wątek wydarzeń, rozgrywających się na zamku w Rawie wplótł William Shakespeare do jednej ze swych ostatnich komedii, Opowieści zimowej.
widok od strony zachodniej
▲ widok od strony zachodniej
(2 V 2009; 800x600 px)
widok od strony wschodniej
▲ widok od strony wschodniej
(2 V 2009; 480x640 px)
fragment wieży (widoczny wykusz latryny)
▲ fragment wieży (widoczny wykusz latryny)
(2 V 2009; 480x640 px)
FOTO.POCZET.COM (treść i kod strony) jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.
Serwis stanowi część portalu poczet.com, który wpisany został do rejestru dzienników i czasopism prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Katowicach pod poz. Pr 2428.
partnerzy: ApisVideoHistoriaJęzyk niemieckiJęzyk francuskiBiologiaWiedza o społeczeństwieDrukarniaŻegluga śródlądowa
do góry