księstwo kujawskie

Inowrocław | Kruszwica | Strzelno | Kowal | Kościelec Kujawski
Inowrocław
Inowrocław, woj. kujawsko-pomorskie, miasto powiatowe - kościół NMP
52,800° N
18,263° E
Kościół powstał na przełomie XII i XIII wieku, lecz nie wykluczone, iż jego fundatorem - jak dowodzi część badaczy - był zmarły w roku 1186 książę kujawski i mazowiecki, Leszek (syn Bolesława IV Kędzierzawego). Była to budowla jednonawowa (prawdopodobnie planowano podział wnętrza na trzy nawy, jednak nie zostało to zrealizowane). Obecny swój wygląd kościół zawdzięcza przede wszystkim odbudowie z lat 1901-1902 (po pożarze z roku 1834 kościół przez niemal 60 lat znajdował się w stanie ruiny) i przebudowie z lat 50. XX wieku. Na ścianach (zwłaszcza na zewnętrznej ścianie północnej) zachowały się płaskorzeźby przedstawiające twarze ludzkie (diabelskie?), zwierzęta i krzyże.
W roku 1865 na przyległym do kościoła cmentarzu miały zostać złożone szczątki księcia Warcisława II gdańskiego, a także - być może - Siemomysła inowrocławskiego czy Sambora II lubiszewsko-tczewskiego, skąd następnie zostały usunięte przez jednego z tamtejszych proboszczów, w rezultacie przeprowadzonego plantowania ziemi.
widok od strony zachodniej
▲ widok od strony zachodniej
(11 VII 2010; 470x700 px)
widok od strony zachodniej
▲ widok od strony zachodniej
(11 VII 2010; 480x640 px)
wnętrze
▲ wnętrze
(10 VII 2010; 470x700 px)
twarze ludzkie (diabelskie?) na ścianie północnej
▲ twarze ludzkie (diabelskie?) na ścianie północnej
(11 VII 2010; 470x700 px)
postać zwierzęcia (lwa?) na ścianie północnej
▲ postać zwierzęcia (lwa?) na ścianie północnej
(11 VII 2010; 700x470 px)
widok od strony wschodniej
▲ widok od strony wschodniej
(10 VII 2010; 470x700 px)
Kruszwica
Kruszwica, woj. kujawsko-pomorskie, pow. inowrocławski
Datowany na rok 845 Geograf bawarski informuje, iż Glopeani mieli 400 grodów. Część badaczy wskazuje, iż opisanym dużym plemieniem są Goplanie, którzy swą siedzibę mieli nad Gopłem, prawdopodobnie w rejonie dzisiejszej Kruszwicy. Obecnie jednak popularność zyskała teza, iż opisanym plemieniem byli Polanie. Brak też bezpośrednich dowodów archeologicznych na istnienie w VIII-IX wieku znacznego ośrodka grodowo-plemiennego w tym rejonie. Z grodem w Kruszwicy XIV-wieczna Kronika wielkopolska łączy legendarnego księcia Popiela, antagonistę Piastów. W XII-wiecznej Kronice Polskiej Galla Anonima miasto opisane jako sedes regni principales, tzn. główna siedziba królestwa. W roku 1096, podczas wojny księcia Zbigniewa z ojcem Władysławem Hermanem, młody Piastowicz schronił się w grodzie kruszwickim i uzyskał tam wsparcie militarne. Wkrótce jednak Kruszwica została zdobyta i spalona przez oddziały wierne Hermanowi. Od XII wieku stała się Kruszwica siedzibą kasztelanii. Do najważniejszych zabaytków epoki piastowskiej należy romańska kolegiata Św. Apostołów Piotra i Pawła oraz gotycki zamek.
Kościół zbudowano w latach 1120-1140. Początkowo prawdopodobnie pełnił rolę katedry biskupstwa kujawskiego (następnie przeniesionego do Włocławka). Trójnawowy obiekt wzniesiono na planie krzyża łacińskiego. Pierwszy kościół kruszwicki posiadał dwie wieże. W XVI wieku zniekształcono pierwotną bryłę kolegiaty, obniżając wieże do poziomu nieco wyższego od ścian naw bocznych, a na osi kościoła wznosząc jedną, ceglaną wieżę. Obecny swój wygląd kolegiata zawdzięcza odbudowie przeprowadzonej w latach 1954-1956, kiedy to przywrócono niemal pierwotny romański charakter (pozostawiono XVI-wieczną wieżę).
Zamek (ceglany) wzniósł król Kazimierz III Wielki w połowie XIV wieku (po roku 1343), chociaż legenda każe wiązać istniejące w tym miejscu zabudowania z czasami przedpiastowskimi i osobą księcia Popiela (wieża kruszwickiego zamku utożsamiana jest z "Mysią Wieżą", w której złego księcia zjadły myszy). Kazimierzowska warownia składała się z obwodu murów, przylegających do niego budynków drewnianych oraz 30-metrowej ośmiobocznej wieży, wysuniętej z narożnika zachodniego. Wjazd prowadził od północnego wschodu przez most zwodzony. Od samego początku zamek kruszwicki ulegał rozbudowie - był to bowiem niezwykle ważny obiekt na granicy polsko-krzyżackiej. W wieku XVI warownia zyskała murowane piętrowe budynki, na wieży zainstalowano hełm, wzniesiony został również wieżowy budynek bramny. Pomimo kilku pożarów (m.in. w roku 1519 i 1591) obiekt przetrwał w dobrym stanie technicznym do połowy XVII wieku. Nie był jednak przystosowany do obrony przed artylerią i w roku 1655 został zdobyty przez wojska szwedzkie. Najeźdźcy wycofując się z Kruszwicy w roku 1657 rozgrabili wyposażenie, a sam zamek spalili. W następnych latach warownia popadła w ruinę. W XVIII i XIX wieku władze pruskie nakazały rozbiórkę murów, pozostawiając niewielkie ich fragmenty oraz wieżę. Po II wojnie światowej wieża została odrestaurowana i udostępniona do zwiedzania.
widok kolegiaty od strony północnej
▲ kolegiata Św. Apostołów Piotra i Pawła - widok od strony północnej
(12 VII 2010; P 800x600 px)
widok kolegiaty od strony zachodniej
▲ widok kolegiaty od strony zachodniej
(12 VII 2010; 650x650 px)
fragment ściany północnej kolegiaty
▲ fragment ściany północnej kolegiaty
(12 VII 2010; 470x700 px)
'Mysia Wieża' - widok od strony południowej
▲ 'Mysia Wieża' - widok od strony południowej
(10 VII 2010; 470x700 px)
'Mysia Wieża' - widok od strony dziedzińca
▲ 'Mysia Wieża' - widok od strony dziedzińca
(10 VII 2010; 470x700 px)
'Mysia Wieża' - widok od strony północnej
▲ 'Mysia Wieża' - widok od strony północnej
(16 VII 2010; 480x640 px)
relikty murów zamkowych
▲ relikty murów zamkowych
(10 VII 2010; 700x470 px)
Strzelno
Strzelno, woj. kujawsko-pomorskie, pow. mogileński - kościół Św. Trójcy i NMP oraz rotunda Św. Prokopa
52,629° N
18,179° E
Rotunda została konsekrowana 16 marca 1133 roku (jak podaje kronikarz Jan Długosz). Jest to największa romańska świątynia w Polsce zbudowana na planie koła. Pierwotnie pod wezwaniem Św. Krzyża, od końca XVIII wieku za patrona kościoła przyjęto Św. Prokopa. Do rotundy przybudowane jest kwadratowe prezbiterium (od wschodu), wieża (od zachodu) oraz dwie absydy (od północy). Zabytek swój obecny kształt (zbliżony do pierwotnego) uzyskał w toku odbudowy przeprowadzonej po II wojnie światowej (w roku 1945 żołnierzy niemieccy niemal doszczętnie zrujnowali kościół przy pomocy materiałów wybuchowych).
Budowę kościoła przy klasztorze norbertanek rozpoczęto w XII wieku i ukończono w połowie XIII wieku (konsekracja miała miejsce w roku 1216). W późniejszych latach obiekt wielokrotnie przebudowywano: nawy przekryto gotyckimi sklepieniami, a fasada zachodnia obecny wygląd (barokowy) otrzymała w pierwszej połowie XVIII wieku. Pomimo wielu zmian, wnętrze kościoła zachowało szereg elementów romańskich, z których najważniejsze to dwie kolumny międzynawowe, pokryte oryginalnymi płaskorzeźbami. Na jednej z kolumn ujęto personifikacje przywar (grzechów), a na drugiej - cnót. Co ciekawe, według notatki sporządzonej przez biskupa włocławskiego Józefa Ignacego Rybińskiego w 1779 roku, w kościele Św. Trójcy znajdował się nagrobek księcia Kazimierza Konradowica. Zgodnie jednak z informacją podaną przez XV-wiecznego kronikarza Jana Długosza, władca ten spoczywa w katedrze włocławskiej...
rotunda Św. Prokopa - widok od strony zachodniej
▲ rotunda Św. Prokopa - widok od strony zachodniej
(6 VIII 2015; 470x700 px)
rotunda Św. Prokopa - widok od strony wschodniej
▲ rotunda Św. Prokopa - widok od strony wschodniej
(6 VIII 2015; 470x700 px)
wnętrze rotundy Św. Prokopa
▲ wnętrze rotundy Św. Prokopa
(12 VII 2010; 470x700 px)
kościół Św. Trójcy i NMP
▲ kościół Św. Trójcy i NMP
(11 VII 2010; 900x600 px)
wnętrze kościoła Św. Trójcy i NMP - tzw. 'kolumna przywar'
▲ wnętrze kościoła Św. Trójcy i NMP - tzw. 'kolumna przywar'
(12 VII 2010; 470x700 px)
tzw. 'kolumna przywar'
▲ tzw. 'kolumna przywar' (widoczna przywara gniew)
(12 VII 2010; 470x700 px)
tzw. 'kolumna cnót'
▲ tzw. 'kolumna cnót' (widoczna cnota cierpliwość)
(12 VII 2010; 650x650 px)
romańska kolumna z motywem roślinnym
▲ romańska kolumna z motywem roślinnym
(6 VIII 2015; 470x700 px)
Kowal
Kowal, woj. kujawsko-pomorskie, pow. włocławski - zamek królewski
52,531° N
19,150° E
W roku 1310 w Kowalu urodził się Kazimierz III Wielki, jednak nie wydarzyło się to na zamku, lecz na terenie grodu obronnego, który wkrótce (1327) został zniszczony przez najazd krzyżacki. W późniejszych latach funkcjonowało na terenie Kowala drewniane fortalicjum (wzmiankowane w roku 1383), jednak zarówno lokalizacja dawnego grodu, jak też XIV-wiecznej strażnicy nie jest obecnie znana. Murowany zamek w Kowalu powstał dopiero na przełomie XIV i XV wieku – wskazują no to ruchome znaleziska archeologiczne, z których najstarsze datowane są właśnie na początek wieku XV. Źródła nie wskazały fundatora - prawdopodobnie był to król Władysław II Jagiełło. Król ten przebywał na zamku w roku 1420, gdzie przyjmował delegację husytów oferujących mu koronę czeską. Późniejsze losy obiektu pozostają raczej słabo oświetlone przez źródła. Wiadomo, iż w roku 1536 ówczesny starosta królewski dokonał remontu spalonego założenia. Pożar strawił zamek ponownie w początku wieku XVII, po czym nastąpiła jego częściowa odbudowa. Zamek w Kowalu utracił już wówczas swoją funkcję militarną i stanowił kancelarię starościńską, stopniowo niszczejąc… Do tego stopnia, iż już pod koniec wieku XVIII ówczesny starosta zdecydował o jego wyburzeniu. W późniejszych latach na terenie dawnego zamku powstały obiekty miejskie, całkowicie przykrywające pozostałości warowni. Obecnie na terenie XV-wiecznego zamku w Kowalu znajduje się remiza strażacka, a także budynek mieszkalny (przeznaczony do wyburzenia – stan na rok 2017), którego elementem konstrukcyjnym jest masywna przypora, powstała po XVII-wiecznej odbudowie - jedyna widoczna pozostałość zamku.
przypora budynku mieszkalnego
▲ przypora budynku mieszkalnego - jedyna widoczna pozostałość zamku
(1 VIII 2017; 470x700 px)
północno-wschodni narożnik budynku mieszkalnego
▲ północno-wschodni narożnik budynku mieszkalnego
(1 VIII 2017; P 750x650 px)
wschodnia ściana budynku mieszkalnego
▲ wschodnia ściana budynku mieszkalnego
(1 VIII 2017; 470x700 px)
tablica pamiątkowa na budynku remizy strażackiej
▲ tablica pamiątkowa na budynku remizy strażackiej
(1 VIII 2017; 470x700 px)
Kościelec Kujawski
Kościelec Kujawski, woj. kujawsko-pomorskie, pow. inowrocławski, gm. Pakość - kościół Św. Małgorzaty
52,792° N
18,157° E
Kościół zbudowano na przełomie XII i XIII wieku z inicjatywy rodu Awdańców. Jednonawowa, orientowana świątynia zbudowana została z ciosów granitowych na planie kwadratu. Pierwotny romański styl w późniejszych latach był stopniowo wypierany: w XV wieku przebudowano sklepienie (styl gotycki) i podwyższono ściany (cegłami), a w wieku XVI dobudowano do południowej ściany renesansową kaplicę. Kaplica północna pw. Serca Jezusowego (dawniej Św. Jana Ewangelisty) zbudowana została w 1862 roku w stylu neorenesansowym i jest repliką kaplicy południowej. Przebudowy w zasadzie nie dotyczyły kamiennej wieży, która, poza ceglanym podwyższeniem i hełmem, zachowała swój pierwotny kształt.
widok od strony wschodniej
▲ widok od strony wschodniej
(14 VII 2010; P 800x600 px)
widok od strony wschodniej
▲ widok od strony wschodniej
(14 VII 2010; 470x700 px)
wieża
▲ wieża
(14 VII 2010; 470x700 px)
FOTO.POCZET.COM (treść i kod strony) jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.
Serwis stanowi część portalu poczet.com, który wpisany został do rejestru dzienników i czasopism prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Katowicach pod poz. Pr 2428.
partnerzy: ApisVideoŻegluga śródlądowa
do góry