księstwo cieszyńskie

Cieszyn | Bielsko-Biała | Karviná
Cieszyn
Cieszyn, woj. śląskie, miasto powiatowe
W źródłach pisanych pojawia się po raz pierwszy w dokumencie z 1155 roku, chociaż sam gród był znacznie starszy (już w VIII wieku stanowił siedzibę słowiańskiego plemienia Gołęszyców). Od roku 990 w granicach państwa Mieszka I. Stolicą odrębnego księstwa staje się pomiędzy rokiem 1290 i 1291, kiedy to synowie Władysława I opolskiego dzielą pomiędzy siebie władztwo: pierwszym księciem cieszyńskim zostaje Mieszko. Jego władztwo obejmuje także Oświęcim i Zator, które już wkrótce stają się stolicami odrębnych księstw z własnymi piastowskimi liniami książęcymi. Cieszyn uzyskuje w roku 1374 przywilej lokacyjny (oparty na wzorcu wrocławskim) od księcia Przemysława I Noszaka. Stolicą piastowskiego księstwa pozostaje do roku 1653, kiedy to zmarła ostatnia przedstawicielka dynastii - księżna Elżbieta Lukrecja.
Pamiątką okresu piastowskiego jest m.in. romańska rotunda Śś. Mikołaja i Wacława zbudowana w prawdopodobnie w połowie XII wieku, pozostałości zamku książęcego z XIV wieku (z dobrze zachowaną czworoboczną wieżą), a także podominikański kościół Św. Marii Magdaleny - nekropolia Piastów cieszyńskich.
W Muzeum Śląska Cieszyńskiego w Cieszynie eksponowane są materialne pozostałości dawnego księstwa cieszyńskiego, w szczególności związane z Piastami. Jednym z takich elementów jest fragment kamiennego portalu - pochodzącego z zamku cieszyńskiego - z łacińską inskrypcją FRIDERICVS GVILHELMVS D[EI] G[RATIA] IN SILESIA TESCHINENSIS ET MAIORIS GLOGOVIAE DVX NEC NON PRIMAE PARTIS SILESIAE BELLI PRINCEPS POSVIT ANNO MDCXXIIII (Fryderyk Wilhelm z B[ożej] Ł[aski] książę na Śląsku Cieszyńskim i w Wielkim Głogowie, jak również naczelny dowódca wojsk części Śląska, położył [ten kamień] roku 1624). Zabytek ten odnosi się do ostatniego piastowskiego księcia cieszyńskiego, Fryderyka Wilhelma, któremu w roku 1624 powierzona została obrona Przełęczy Jabłonkowskiej przed wojskami protestanckimi księcia siedmiogrodzkiego Gábora Bethlena.
W muzeum znajdują się również inne drobne elementy dawnego zamku piastowskiego, m.in. gomółka okienna z roku 1611 przedstawiająca herb księcia Adama Wacława, a także para ozdobnych płytek ceramicznych z ukoronowanym orłem piastowskim (o cechach renesansowych) i napisem Przemislaus dei gratia dux Tessinensis. Obiekty te najprawdopodobniej odnoszą się do księcia Przemysława II cieszyńskiego († 1477), który jako pierwszy władca Cieszyna zastosował ukoronowanego orła na swoich pieczęciach.
Interesującym eksponatem jest również kielich z pateną (II poł. XVI wieku), w którym książę Adam Wacław cieszyński po konwersji na katolicyzm odesłał władzom miejskim własnoręcznie pocięty na drobne kawałki swój uprzedni przywilej dla luteran.
romańska rotunda Śś. Mikołaja i Wacława
▲ romańska rotunda Śś. Mikołaja i Wacława
(12 X 2017; 470x700 px)
romańska rotunda Śś. Mikołaja i Wacława
▲ romańska rotunda Śś. Mikołaja i Wacława
(12 X 2017; 470x700 px)
wnętrze rotundy Śś. Mikołaja i Wacława
▲ wnętrze rotundy Śś. Mikołaja i Wacława
(11 IX 2010; 470x700 px)
'Wieża Piastowska'
▲ 'Wieża Piastowska'
(12 X 2017; 470x700 px)
fragment kamiennego portalu z łacińską inskrypcją odnoszącą się do ostatniego Piasta cieszyńskiego, Fryderyka Wilhelma (ze zbiorów Muzeum Śląska Cieszyńskiego w Cieszynie)
▲ fragment kamiennego portalu z łacińską inskrypcją odnoszącą się do ostatniego Piasta cieszyńskiego, Fryderyka Wilhelma (ze zbiorów Muzeum Śląska Cieszyńskiego w Cieszynie)
(1 VII 2018; 900x600 px)
płytka ceramiczna pochodząca z zamku cieszyńskiego
▲ płytka ceramiczna pochodząca z zamku cieszyńskiego, z przedstawieniem ukoronowanego orła piastowskiego (o cechach renesansowych) i napisem Przemislaus dei gratia dux Tessinensis, odnosząca się prawdopodobnie do Przemysława II cieszyńskiego (ze zbiorów Muzeum Śląska Cieszyńskiego w Cieszynie)
(1 VII 2018; 700x700 px)
kielich z pateną (II poł. XVI wieku)
▲ kielich z pateną (II poł. XVI wieku), w którym książę Adam Wacław cieszyński po konwersji na katolicyzm odesłał władzom miejskim własnoręcznie pocięty na drobne kawałki swój uprzedni przywilej dla luteran (ze zbiorów Muzeum Śląska Cieszyńskiego w Cieszynie)
(1 VII 2018; 470x700 px)
gomółka okienna pochodząca z zamku cieszyńskiego
▲ gomółka okienna pochodząca z zamku cieszyńskiego, przedstawiająca herb księcia Adama Wacława z roku 1611 (ze zbiorów Muzeum Śląska Cieszyńskiego w Cieszynie)
(1 VII 2018; 750x750 px)
wieża ostatecznej obrony
▲ wieża ostatecznej obrony
(4 XI 2006; 800x600 px)
kościół Św. Marii Magdaleny
▲ kościół Św. Marii Magdaleny (pierwotnie dominikanów) - nekropolia Piastów cieszyńskich
(27 IX 2008; P 900x510 px)
pomnik księcia Mieszka I cieszyńskiego
▲ pomnik księcia Mieszka I cieszyńskiego - protoplasty Piastów cieszyńskich
(13 IV 2007; 470x700 px)
pieczęć księżnej cieszyńskiej Elżbiety Lukrecji
▲ pieczęć księżnej cieszyńskiej Elżbiety Lukrecji (ze zbiorów Muzeum Śląska Cieszyńskiego w Cieszynie)
(13 IV 2007; 900x600 px)
Bielsko (obecnie: Bielsko-Biała)
Bielsko-Biała, woj. śląskie, miasto powiatowe
W źródłach pisanych miejscowość Bielsko pojawia się po raz pierwszy w dokumencie księcia Mieszka I cieszyńskiego z 1312 roku. Następnie w granicach piastowskiego księstwa cieszyńskiego, w którym pozostaje do roku 1565. Bielsko przechodzi wówczas pod panowanie księcia Fryderyka Kazimierza frysztackiego i staje się stolicą niewielkiego władztwa obejmującego również Skoczów i Frysztat. Po śmierci tego piastowskiego księcia w roku 1571 miasto staje się własnością prywatną i stanowi stolicę państwa stanowego.
Pamiątką okresu piastowskiego jest m.in. zamek książąt cieszyńskich z XIV wieku, przebudowany w stylu eklektycznym (w latach 1752-62 w posiadaniu Aleksandra Józefa Sułkowskiego, naturalnego syna króla Augusta II Mocnego), pozostałości XIV-wiecznego wewnętrznego muru miejskiego, pozostałości zewnętrznego muru miejskiego (prawdopodobnie XVI-wiecznego, być może wzniesionego jeszcze w czasach piastowskich, tj. przed rokiem 1571), katedra Św. Mikołaja - pierwotnie gotycki kościół ufundowany przez księcia Wacława I cieszyńskiego, a także gotycki kościół Św. Stanisława ufundowany przez księcia Przemysława I Noszaka ok. roku 1380, zlokalizowany w dzielnicy Stare Bielsko. W tej samej dzielnicy znajduje się grodzisko średniowieczne, pozostałość po warownej osadzie produkcyjnej funkcjonującej w czasach piastowskich pomiędzy XII i początkiem XV wieku.
zamek książąt Sułkowskich (pierwotnie zamek Piastów cieszyńskich)
▲ zamek książąt Sułkowskich (pierwotnie zamek Piastów cieszyńskich)
(6 V 2018; P 700x700 px)
zamek książąt Sułkowskich
▲ zamek książąt Sułkowskich
(11 VII 2011; P 1000x530 px)
widok zamku z ul. Podcienie
▲ widok zamku z ul. Podcienie
(6 V 2018; 470x700 px)
sala gotycka na zamku
▲ sala gotycka na zamku
(13 IX 2008; 640x480 px)
zachowany fragment XIV-wiecznego wewnętrznego muru miejskiego
▲ zachowany fragment XIV-wiecznego wewnętrznego muru miejskiego
(6 V 2018; 650x650 px)
zachowany fragment XIV-wiecznego wewnętrznego muru miejskiego
▲ zachowany fragment XIV-wiecznego wewnętrznego muru miejskiego
(6 V 2018; 700x470 px)
zachowany fragment zewnętrznego muru miejskiego, prawdopodobnie XVI-wiecznego
▲ zachowany fragment zewnętrznego muru miejskiego, prawdopodobnie XVI-wiecznego
(6 V 2018; 470x700 px)
katedra Św. Mikołaja
▲ katedra Św. Mikołaja
(6 V 2018; 470x700 px)
grodzisko średniowieczne w Starym Bielsku
▲ grodzisko średniowieczne w Starym Bielsku
(6 IX 2014; P 1000x400 px)
grodzisko średniowieczne w Starym Bielsku
▲ grodzisko średniowieczne w Starym Bielsku
(6 IX 2014; P 1000x333 px)
kościół Św. Stanisława w Starym Bielsku
▲ kościół Św. Stanisława w Starym Bielsku
(6 IX 2014; P 700x570 px)
gotyckie okno i portal na północnej ścianie kościoła Św. Stanisława w Starym Bielsku
▲ gotyckie okno i portal na północnej ścianie kościoła Św. Stanisława w Starym Bielsku
(6 IX 2014; 470x700 px)
Frysztat (obecnie: Karviná-Fryštát/🇨🇿)
Karviná, kraj morawsko-śląski, miasto powiatowe - zamek książecy, następnie rezydencja magnacka
49,853° N
18,540° E
Brak dokładnych danych odnośnie powstania zamku, wiadomo jednak, iż w XIV wieku Piastowie cieszyńscy wybudowali drewniany, gotycki obiekt o charakterze obronnym. Pożar z roku 1511 całkowicie strawił drewnianą zabudowę zamku. Wówczas to książę cieszyński Kazimierz II odbudował go w stylu wczesnorenesansowym z kamienia i cegły - zamek zyskał wówczas cechy rezydencjonalne. Piastowie urzędowali na zamku do roku 1571, kiedy to po śmierci księcia Fryderyka Kazimierza frysztackiego cały okręg został sprzedany osobm prywatnym. Kolejni właścicieli dokonywali szeregu inwestycji budowalnych. Najważniejszą przebudowę zrealizował hrabia Jan Larisch na przełomie XVIII i XIX wieku: zamek stał się luksusową rezydencją w stylu empire, z przylegającym rozległym parkiem w stylu angielskim. Po II wojnie światowej ród Larischów utracił prawa do zamku: większość jego wyposażenia została zniszczona albo rozkradziona. Dopiero rekonstrukcja przeprowadzona w latach 90. XX wieku przywróciła zamek do stanu z początku XIX wieku.
pałac frysztacki
▲ pałac frysztacki
(3 V 2010; P 800x600 px)
FOTO.POCZET.COM (treść i kod strony) jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.
Serwis stanowi część portalu poczet.com, który wpisany został do rejestru dzienników i czasopism prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Katowicach pod poz. Pr 2428.
partnerzy: ApisVideoŻegluga śródlądowa
do góry