księstwo bytomsko-kozielsko-toszeckie

Bytom | Kędzierzyn-Koźle | Toszek | Siewierz | Gliwice | Świerklaniec | Ruda Śląska-Kochłowice | Pniów | Zabrze-Mikulczyce | Tarnowskie Góry-Stare Tarnowice | Żernica | Wojkowice Kościelne
Bytom
Bytom, woj. śląskie, miasto powiatowe
W źródłach pisanych nazwa Bytomia (jako Bitom) pojawiła się po raz pierwszy w dokumencie z 1123 roku, chociaż sam gród był znacznie starszy (istniał już w XI wieku). Po śmierci Bolesława III Krzywoustego w roku 1138 i podziale dzielnicowym Polski, Bytom pozostawał w granicach dzielnicy senioralnej (ziemi krakowskiej). Już w połowie XII wieku był siedzibą kasztelanii. Od tego czasu (1179/80) w granicach księstwa raciborskiego Mieszka I Laskonogiego. W latach 1201-84 w księstwie opolsko-raciborskim. Książę Władysław I opolski lokuje miasto na prawie magdeburskim w roku 1254. Stolicą (obok Koźla) odrębnego księstwa staje się w roku 1284, kiedy to synowie Władysława I opolskiego dzielą pomiędzy siebie władztwo: pierwszym księciem bytomsko-kozielskim zostaje Kazimierz I. Bytom (i Koźle) pozostaje stolicą odrębnego piastowskiego księstwa do roku 1354/55, kiedy to zmarł ostatni męski przedstawiciel piastowskiej linii bytomsko-kozielskiej - książę Bolesław. W następnych latach toczy się spór o schedę po zmarłym księciu. Ostatecznie księstwo (i samo miasto) zostało podzielone pomiędzy Piastów cieszyńskich i oleśnickich. W roku 1459 książę Wacław I cieszyński sprzedał połowę Bytomia Konradowi IX Czarnemu oleśnickiemu: od tej pory całe miasto pozostawało w rękach Piastów linii oleśnickiej. W roku 1472 ostatni piastowski książę oleśnicki, Konrad X Biały Młodszy sprzedaje swe wszystkie górnośląskie posiadłości (w tym ziemię bytomsko-kozielską). Po krótkim panowaniu węgierskim i czeskim, Bytom zostaje wykupiony i wcielony w roku 1498 do księstwa opolskiego Jana II Dobrego, w którego granicach pozostaje do śmierci księcia w roku 1532.
O piastowskiej przeszłości miasta świadczy neogotycki kościół Św. Małgorzaty, stojący w miejscu, w którym ok. 1170 roku książę Bolesław Kędzierzawy wzniósł kamienną świątynię romańską (fakt fundacji kościoła w Bytomiu został zilustrowany na tympanonie fundacyjnym z kościoła Św. Michała na Ołbinie we Wrocławiu). Obecnie wokół kościoła znajduje się cmentarz - w wieku XI było tutaj grodzisko (siedziba kasztelanii bytomskiej do XIV wieku). Kolejnym zabytkiem jest gotycki kościół Wniebowzięcia NMP z 1231 roku, w którego wnętrzu umieszczono portrety pierwszego księcia bytomskiego Kazimierza I oraz jego syna - Bolesława toszeckiego, arcybiskupa ostrzyhomskiego. W Łagiewnikach, dzielnicy Bytomia, na postumencie eksponowany jest kamienny krzyż pokutny, łączony w niektórych opracowaniach ze Świętymi Cyrylem i Metodym. Prawdopodobnie jednak jest to wytwór późniejszy, pochodzący z czasów piastowskich.
grodzisko - widok od strony południowej
▲ grodzisko - widok od strony południowej
(2 IV 2016; P 1000x320 px)
grodzisko - widok od strony południowo-wschodniej
▲ grodzisko - widok od strony południowo-wschodniej
(27 VIII 2016; P 1000x330 px)
kościół Św. Małgorzaty
▲ kościół Św. Małgorzaty
(1 V 2017; P 650x650 px)
replika tympanonu fundacyjnego opactwa w Ołbinie, tzw. 'tympanonu Jaksy', upamiętniająca ufundowanie przez Bolesława IV Kędzierzawego kościoła w Bytomiu
▲ replika tympanonu fundacyjnego opactwa w Ołbinie, tzw. tympanonu Jaksy, upamiętniająca ufundowanie przez Bolesława IV Kędzierzawego kościoła w Bytomiu
(27 VIII 2016; 900x600 px)
kościół Wniebowzięcia NMP
▲ kościół Wniebowzięcia NMP
(2 IV 2016; 470x700 px)
portret księcia Kazimierza bytomsko-kozielskiego
▲ portret księcia Kazimierza bytomsko-kozielskiego w kościele Wniebowzięcia NMP
(1 X 2011; 480x640 px)
portret księcia Bolesława toszeckiego i abpa ostrzyhomskiego w kościele Wniebowzięcia NMP
▲ portret księcia Bolesława toszeckiego i abpa ostrzyhomskiego w kościele Wniebowzięcia NMP
(2 IV 2016; 480x640 px)
średniowieczny krzyż pokutny w Bytomiu-Łagiewnikach
▲ średniowieczny krzyż pokutny w Bytomiu-Łagiewnikach
(2 IV 2016; 470x700 px)
Koźle (obecnie: Kędzierzyn-Koźle)
Kędzierzyn-Koźle, woj. opolskie, miasto powiatowe
W źródłach pisanych nazwa grodu pojawiła się po raz pierwszy w XII-wiecznej Kronice Polskiej Galla Anonima, przy opisie wydarzeń wojennych z lat 1106-8. Wówczas to udało się wojskom Bolesława III Krzywoustego odeprzeć najazd Morawian. W okresie rozbicia dzielnicowego początkowo w granicach ziemi krakowskiej (dzielnicy senioralnej). Już w II połowie XII wieku Koźle było siedzibą kasztelanii. Od tego czasu (1179/80) w granicach księstwa raciborskiego Mieszka I Laskonogiego. W latach 1201-84 w księstwie opolsko-raciborskim. Lokacja miasta na prawie niemieckim nastąpiła prawdopodobnie w roku 1281. Stolicą (obok Bytomia) odrębnego księstwa staje się w roku 1284, kiedy to synowie Władysława I opolskiego dzielą pomiędzy siebie władztwo: pierwszym księciem bytomsko-kozielskim zostaje Kazimierz I. Tymczasowo w latach 1303-16 (książę Władysław bytomski) oraz 1336-42/47 (książę Kazimierz kozielski) Koźle stanowi stolicę (odrębnego od Bytomia) księstwa piastowskiego. Przez krótki okres (1334-36) we władztwie księcia raciborskiego Leszka. Odrębne księstwo bytomsko-kozielskie istnieje do roku 1354/55, kiedy to zmarł książę Bolesław. W następnych latach toczy się spór o schedę po zmarłym księciu. Ostatecznie Koźle od roku 1357 staje się własnością Piastów oleśnickich. W roku 1472 ostatni książę oleśnicki, Konrad X Biały Młodszy sprzedaje swe wszystkie górnośląskie posiadłości (w tym ziemię bytomsko-kozielską). Po krótkim panowaniu węgierskim i czeskim, Koźle zostaje wykupione i wcielone w roku 1509 do księstwa opolskiego Jana II Dobrego, w którego granicach pozostaje do śmierci księcia w roku 1532.
Pamiątką okresu piastowskiego są m.in. pozostałości zamku książęcego.
zamek piastowski
▲ zamek piastowski
(16 VI 2012; P 1000x360 px)
baszta zamku piastowskiego
▲ baszta zamku piastowskiego
(16 VI 2012; 470x700 px)
nowa baszta zamku piastowskiego
▲ nowa baszta zamku piastowskiego
(16 VI 2012; 470x700 px)
Toszek
Toszek, woj. śląskie, pow. gliwicki
W źródłach pisanych nazwa miejscowości pojawiła się po raz pierwszy w bulli papieża Innocentego III z 1201 roku, chociaż sam gród był znacznie starszy (istniał już w X wieku). Prawdopodobnie już w XII wieku był siedzibą kasztelanii. W latach 1201-84 w księstwie opolsko-raciborskim. Lokacja miasta na prawie niemieckim nastąpiła ok. roku 1235. W latach 1246-51 Toszek posiadał charakter siedziby książęcej: zamieszkiwany był przez Judytę, wdowę po księciu opolskim Mieszku II Otyłym. Od roku 1284 w granicach nowo powstałego księstwa bytomsko-kozielskiego. Tymczasowo w latach 1303-28 stolica odrębnego księstwa piastowskiego we władaniu księcia Bolesława toszeckiego (od roku 1315 regencja Władysława bytomskiego, w związku z wyjazdem Bolesława na Węgry i objęciem przez niego stanowiska arcybiskupa Ostrzyhomia). Odrębne księstwo bytomsko-kozielskie istnieje do roku 1354/55, kiedy to zmarł książę Bolesław. W następnych latach toczy się spór o schedę po zmarłym księciu. Ostatecznie Toszek staje się własnością Piastów cieszyńskich. W roku 1405 książę Przemysław I Noszak przekazuje ziemię toszecką swemu synowi Przemysławowi Młodszemu oświęcimskiemu, który jednak ginie zamordowany w roku następnym. W latach 1406-14 ponownie w rękach Piasta cieszyńskiego (Bolesława I). Od roku 1414 w granicach państwa Kazimierza I oświęcimskiego. Ponownie stolicą odrębnego księstwa staje się w roku 1445: księciem toszeckim zostaje Przemysław. Po śmierci księcia w roku 1484 Toszek przechodzi w ręce węgierskie, a następnie czeskie. W roku 1495 wykupiony i wcielony do księstwa opolskiego Jana II Dobrego, w którego granicach pozostaje do śmierci księcia w roku 1532.
Najważniejszą pamiątką okresu piastowskiego jest gotycki zamek książęcy z XV wieku, zbudowany przez księcia Przemysława toszeckiego, jak również barokowy (pierwotnie gotycki) kościół Św. Katarzyny Aleksandryjskiej, wzniesiony w miejscu zniszczonego przez husytów romańskiego kościoła Św. Piotra. W kościele Św. Katarzyny pochowany został książę Przemysław toszecki.
wieża zamkowa
▲ wieża zamkowa - widok od strony dziedzińca
(19 V 2012; 900x600 px)
wieża zamkowa
▲ wieża zamkowa
(28 I 2017; 470x700 px)
wieża zamkowa
▲ wieża zamkowa - widok od strony dziedzińca
(28 I 2017; 470x700 px)
widok od strony północno-zachodniej
▲ widok od strony północno-zachodniej
(17 VI 2010; 640x480 px)
brama wjazdowa
▲ brama wjazdowa
(28 I 2017; P 800x600 px)
brama wjazdowa
▲ brama wjazdowa
(4 V 2014; P 700x700 px)
brama wjazdowa
▲ brama wjazdowa
(28 I 2017; 700x470 px)
kościół Św. Katarzyny Aleksandryjskiej
▲ kościół Św. Katarzyny Aleksandryjskiej - miejsce pochówku księcia Przemysława toszeckiego († XII 1484)
(28 I 2017; P 700x620 px)
Siewierz
Siewierz, woj. śląskie, pow. będziński
W źródłach pisanych nazwa osady pojawiła się po raz pierwszy w dokumencie z roku 1125. Początkowo ośrodek grodowy znajdował się na południowy zachód od dzisiejszego miasta i zlokalizowany był wokół kościoła Św. Jana Chrzciciela. Po śmierci Bolesława III Krzywoustego w roku 1138 i podziale dzielnicowym Polski, Siewierz pozostawał w granicach dzielnicy senioralnej (ziemi krakowskiej). Od roku 1179/80 w granicach księstwa raciborskiego Mieszka I Laskonogiego. W latach 1201-84 w księstwie opolsko-raciborskim. Od roku 1284 w granicach nowo powstałego księstwa bytomsko-kozielskiego, jako siedziba kasztelanii. Lokacja Siewierza na prawie niemieckim (data nieznana) związana była z przeniesieniem osady do doliny Czarnej Przemszy. W roku 1289 pod Siewierzem ma miejsca wielka bitwa pomiędzy Piastami śląskimi (Henryk IV Prawy, Bolko I opolski, Henryk III Głogowski i Przemko ścinawski) i mazowiecko-kujawskimi (Bolesław II płocki, Władysław Łokietek), zakończona porażką książąt śląskich (Przemko ginie, Bolko opolski dostaje się do niewoli). Książę Władysław bytomski sprzedaje Siewierz (z okręgiem) księciu cieszyńskiemu Kazimierzowi I w roku 1337. Przez krótki okres (1359-68) ziemia siewierska stanowi część rozległego władztwa księcia świdnicko-jaworskiego, Bolka II Małego. W rękach Piastów linii cieszyńskiej pozostaje do roku 1443, kiedy to książę Wacław I sprzedaje ziemię biskupowi krakowskiemu Zbigniewowi Oleśnickiemu. Od tego czasu, aż do roku 1790 Siewierz stanowi własność biskupów krakowskich, którzy przyjęli tytulaturę książąt siewierskich.
Pamiątki okresu piastowskiego to m.in. romański kościół Św. Jana Chrzciciela z XII wieku (pełni obecnie rolę kaplicy cmentarnej), znajdujący się w miejscu pierwotnej lokalizacji grodu siewierskiego oraz ruina zamku biskupów krakowskich, przebudowanego z XIV-wiecznej warowni piastowskiej.
Prawdopodobnie jeszcze w I poł. XIV - za panowania Piastów bytomskich - powstały pierwsze murowane umocnienia drewnianej do tej pory warowni w dolinie Czarnej Przemszy. Najstarszym murowanym elementem założenia była cylindryczna wieża o średnicy 9 metrów, w kolejnym etapie (być może za czasów Piastów cieszyńskich) wzniesiono mur obwodowy, w miejsce istniejącego dotychczas ziemnego wału. W roku 1443 książę Wacław I cieszyński sprzedał Siewierz (wraz z zamkiem i całym okręgiem) biskupowi krakowskiemu Zbigniewowi Oleśnickiemu. W latach późniejszych warownia przeszła szereg przebudów: początkowo drewniana zabudowa ustąpiła miejsca murowanej-gotyckiej, a w XVI wieku przebudowano zamek w rezydencję renesansową, by w latach 1720-32 nadać mu cechy barokowe. Aż do roku 1790 zamek w Siewierzu należał do biskupów krakowskich, tytułujących się książętami siewierskimi. W czasach zaborów obiekt popadł w ruinę. Swój obecny kształt zawdzięcza pracom konserwatorskim prowadzonym po II wojnie światowej (od lat 70. aż do dnia dzisiejszego).
kościół Św. Jana Chrzciciela - fasada wschodnia
▲ kościół Św. Jana Chrzciciela (obecnie kaplica cmentarna) - fasada wschodnia
(7 VII 2013; P 650x650 px)
kościół Św. Jana Chrzciciela - fasada wschodnia
▲ kościół Św. Jana Chrzciciela (obecnie kaplica cmentarna) - fasada wschodnia
(7 VII 2013; 900x600 px)
kościół Św. Jana Chrzciciela - fasada zachodnia
▲ kościół Św. Jana Chrzciciela - fasada zachodnia
(24 VII 2016; P 700x600 px)
kościół Św. Jana Chrzciciela - fasada wschodnia
▲ kościół Św. Jana Chrzciciela - fasada wschodnia
(21 V 2011; P 800x600 px)
widok zamku od strony zachodniej
▲ widok zamku od strony zachodniej
(24 VII 2016; P 1000x410 px)
widok zamku od strony południowej
▲ widok zamku od strony południowej
(17 III 2012; 470x700 px)
widok zamku od strony południowej
▲ widok zamku od strony południowej
(25 VI 2012; 900x600 px)
widok zamku od strony północnej
▲ widok zamku od strony północnej
(25 VI 2012; 900x600 px)
widok zamku od strony wschodniej
▲ widok zamku od strony wschodniej
(15 VI 2017; P 1000x500 px)
widok zamku od strony południowo-wschodniej
▲ widok zamku od strony południowo-wschodniej
(15 VI 2017; 900x600 px)
dziedziniec zamku
▲ dziedziniec zamku
(24 VII 2016; P 800x600 px)
fragment fundamentu cylindrycznej wieży z czasów piastowskich
▲ fragment fundamentu cylindrycznej wieży z czasów piastowskich
(15 VI 2017; 470x700)
Gliwice
Gliwice, woj. śląskie, miasto powiatowe
W źródłach pisanych nazwa osady pojawiła się po raz pierwszy w dokumencie z roku 1276. Do roku 1284 w księstwie opolsko-raciborskim. Lokacja Gliwic na prawie magdeburskim przeprowadzona przez księcia Władysława I opolskiego. Od roku 1284 w granicach nowo powstałego księstwa bytomsko-kozielskiego. Stolicą odrębnego piastowskiego księstwa, pod rządami Siemowita bytomskiego, Gliwice stają się w latach ok.1340-1342/55. Potem ponownie wcielone do ziemi bytomsko-kozielskiej. W następnych latach toczy się spór o schedę po zmarłym w roku 1354/55 księciu Bolesławie - ostatnim Piaście bytomskim. Ostatecznie w roku 1370 Gliwice zostają podzielone pomiędzy Piastów oleśnickich i cieszyńsko-oświęcimskich. W roku 1472 ostatni piastowski książę oleśnicki, Konrad X Biały Młodszy sprzedaje swe wszystkie górnośląskie posiadłości (w tym połowę Gliwic). Podobnie czyni w roku 1482 książę Jan IV oświęcimski. Po krótkim panowaniu węgierskim i czeskim, Gliwice (już zjednoczone) zostają wykupione i wcielone w roku 1494 do księstwa opolskiego Jana II Dobrego, w którego granicach pozostają do śmierci księcia w roku 1532.
Pamiątką okresu piastowskiego jest m.in. zamek książęcy z połowy XIV wieku, gotycki kościół Wszystkich Świętych - prawdopodobne miejsce pochówku księcia Siemowita bytomskiego, a także pozostałości XIV-wiecznych miejskich murów obronnych (m.in. "Bramy Raciborskiej").
zamek piastowski - ściana południowa
▲ zamek piastowski - ściana południowa
(30 I 2016; 900x600 px)
baszta zamkowa
▲ baszta zamkowa
(11 VIII 2013; 470x700 px)
baszta zamkowa
▲ baszta zamkowa
(11 VIII 2013; 470x700 px)
kościół Wszystkich Świętych
▲ kościół Wszystkich Świętych - prawdopodobne miejsce pochówku księcia Siemowita bytomskiego († 1342/55)
(30 I 2016; P 525x700 px)
wieża kościoła Wszystkich Świętych
▲ wieża kościoła Wszystkich Świętych
(30 I 2016; 470x700 px)
pomnik króla Stefana Batorego na tle południowej ściany zamku
▲ pomnik króla Stefana Batorego na tle południowej ściany zamku
(30 I 2016; 470x700 px)
relikty XIV-wiecznej 'Bramy Raciborskiej'
▲ relikty XIV-wiecznej 'Bramy Raciborskiej'
(14 II 2015; P 1000x355 px)
lokalizacja zamku uwidoczniona na makiecie XVII-wiecznych Gliwic
▲ lokalizacja zamku uwidoczniona na makiecie XVII-wiecznych Gliwic (ze zbiorów Muzeum w Gliwicach)
(11 VIII 2013; 700x470)
Świerklaniec
Świerklaniec, woj. śląskie, pow. tarnogórski - zamek książęcy
50,435° N
18,947° E
Zamek w Świerklańcu wzniesiono na przełomie XIII i XIV wieku. Osoba fundatora pozostaje nieznana, chociaż niektórzy badacze wskazują na Kazimierza, księcia bytomskiego. Pierwotne założenie zbudowano na planie owalu na otoczonej wodą wyspie. Na terenie zamku znajdowała się wieża. Kolejnymi właścicielami zamku byli Piastowie bytomscy (Władysław i jego syn Bolesław), następnie - na mocy decyzji cesarza Karola IV Luksemburskiego władzę w ziemi bytomskiej sprawowali wspólnie Konrad II oleśnicki oraz Piastowie cieszyńscy (Kazimierz i jego syn Przemysław). W roku 1369 Piastowie podzielili się księstwem i zamek w Świerklańcu przypadł Konradowi II oleśnickiemu. W rękach tej linii pozostawał przez ponad 100 lat, jednak brak źródeł nie pozwala ustalić jakie inwestycje byłby prowadzone na obiekcie. W latach 1498-1532 zamek w Świerklańcu stanowił własność Jana II Dobrego, księcia opolskiego. Z tego okresu (rok 1513) znany jest stan zamku: miał on być w znacznej części zbudowany z drewna dębowego, a murowany był jedynie mur obwodowy oraz przyziemia. W późniejszych latach warownia stanowiła przedmiot własności kilku wybitnych rodów, m.in. Hohenzollernów (1532-1620) i Donnersmarcków (1623-1945). Zmienił się wówczas zupełnie charakter średniowiecznej warowni. Przebudowano zamek w nowoczesną rezydencję (pozbawioną elementów obronnych), a następnie w 1876 roku niedaleko starego zamku wzniesiono zupełnie nowy pałac w stylu neorenesansowym. Zarówno zamek jak i pałac zostały splądrowane i podpalone w 1945 roku przez wojska sowieckie i ostatecznie zniszczone w latach 60. XX wieku. Do dziś zachowały się jedynie bardzo skromne relikty murów zamkowych.
wejście na teren dawnego zamku
▲ wejście na teren dawnego zamku
(27 IV 2013; 700x470 px)
relikty zamku
▲ relikty zamku
(27 IV 2013; 900x600 px)
relikty zamku
▲ relikty zamku
(27 IV 2013; 700x470 px)
Kochłowice (obecnie: Ruda Śląska)
Ruda Śląska, woj. śląskie, miasto powiatowe - grodzisko średniowieczne w Kochłowicach
50,260° N
18,891° E
Niewielki gródek nad rzeką Kochłówką założony został prawdopodobnie w II połowie XIII wieku. Nie znana jest osoba fundatora tego założenia obronnego, jednak prawdopodobnie była to fundacja książęca (Kazimierza bytomskiego?), pełniąca rolę strażnicy celnej na pograniczu z pobliskim księstwem raciborskim. Możliwe jest również, iż gródek pełnił rolę siedziby rycerskiej. Badania archeologiczne przeprowadzone w roku 1980 potwierdziły średniowieczną datację obiektu, ale nie odpowiedziały na pytanie o wygląd założenia. Z pewnością zabudowa grodu była drewniana (być może ściany budynków wzmacniano gliną), a całość otoczona była palisadą. Nie odnaleziono żadnych pozostałości zabudowy murowanej. Nie jest także znana data opuszczenia grodu przez jego mieszkańców (obrońców). Najstarsze źródło, w którym pojawia się grodzisko to dokument z roku 1467 i już wówczas nazwane jest "kopcem". Rola militarna obiektu w księstwie bytomskim z pewnością nie była znaczna, skoro nie pojawia się w dokumentach wystawianych przez tutejszych władców. Do czasów dzisiejszych zachowały się dobrze widoczne: fosa, stożek grodu oraz podgrodzie.
widok od strony północno-zachodniej
▲ widok od strony północno-zachodniej
(4 V 2014; P 900x550 px)
widok od strony północnej
▲ widok od strony północnej
(30 VI 2012; P 900x525 px)
widok od strony północnej
▲ widok od strony północnej
(6 I 2015; 900x600 px)
widok od strony północno-zachodniej
▲ widok od strony północno-zachodniej
(6 I 2015; P 1000x320 px)
Pniów
Pniów, woj. śląskie, pow. gliwicki, gm. Toszek - grodzisko późnośredniowieczne
50,423° N
18,604° E
Niewielki (średnica ok. 20 metrów) gródek, zlokalizowany na cyplu odciętym od reszty parowu głęboką fosą, założony został prawdopodobnie na początku XIV wieku. Przeprowadzone w ostatnich latach (2015-16) badania archeologiczne potwierdziły dawniejsze przypuszczenia, iż obiekt funkcjonował w wieku XIV i XV. Był to typowy rycerski gródek obronny, na szczycie którego wzniesiono drewnianą wieżę mieszkalną, wspartą na fundamencie kamienno-ceglanym. Do czasów dzisiejszych zachowały się dobrze widoczne: fosa, stożek grodu oraz podgrodzie. Nie są, niestety, znane losy warowni w czasach średniowiecza. Z uwagi na fakt, iż gródek znajdował się w miejscu ważnym z punktu widzenia obrony księstwa (blisko granicy z księstwem opolskim), można założyć, iż fundatorem założenia był zaufany rycerz książęcy (być może księcia Kazimierza bytomskiego?), właściciel wsi Pniów, wzmiankowanej w źródłach już pod koniec XIII wieku.
widok od strony północno-zachodniej
▲ widok od strony północno-zachodniej
(28 I 2017; 900x600 px)
widok od strony południowej
▲ widok od strony południowej
(28 I 2017; P 1000x450 px)
widok od strony zachodniej
▲ widok od strony zachodniej
(28 I 2017; P 900x600 px)
widok od strony północnej
▲ widok od strony północnej
(28 I 2017; P 1000x450 px)
Mikulczyce (obecnie: Zabrze)
Zabrze, woj. śląskie, miasto powiatowe - grodzisko średniowieczne
50,341° N
18,769° E
Niewielki gródek, wznoszący się na wysokość 8 metrów ponad pobliskim Potokiem Mikulczyckim powstał prawdopodobnie w wieku XIII (część opracowań wskazuje nawet wiek XII). Był to typowy na ziemiach śląskich rycerski gródek obronny, na szczycie którego wzniesiono drewnianą wieżę mieszkalną - potwierdzają to m.in. badania archeologiczne z roku 2004, podczas których odkryto fragment nadpalonej belki oraz znaczne ilości węgla drzewnego. Nie są, niestety, znane losy warowni w czasach średniowiecza. Być może gród był siedzibą rycerza Dobiesława z Mikulczyc, wzmiankowanego w źródłach po raz pierwszy w roku 1306 (dokument księcia Władysława bytomskiego), a także w latach 1311-12 (dokumenty księcia Siemowita gliwickiego). Odnalezione fragmenty drewnianej zabudowy pozwalają domniemywać, iż zakończenie użytkowania założenia spowodowane było przez pożar.
widok od strony wschodniej
▲ widok od strony wschodniej
(19 III 2017; P 1000x325 px)
widok od strony wschodniej
▲ widok od strony wschodniej
(19 III 2017; P 1000x555 px)
widok od strony południowo-wschodniej
▲ widok od strony południowo-wschodniej
(19 III 2017; P 1000x435 px)
widok od strony zachodniej
▲ widok od strony zachodniej
(19 III 2017; P 900x600 px)
Stare Tarnowice (obecnie: Tarnowskie Góry)
Tarnowskie Góry, woj. śląskie, miasto powiatowe - grodzisko średniowieczne
50,440° N
18,821° E
Niewielki gródek na terenie Starych Tarnowic (obecnie zachodnia dzielnica miasta Tarnowskie Góry) powstał prawdopodobnie w I połowie XIV wieku. Być może gród był fundacją (i siedzibą) rycerza Adama z Tarnowic, wzmiankowanego w źródłach po raz pierwszy w roku 1304 (dokument księcia Bolesława toszeckiego), a także w następnych latach (do roku 1346) w dokumentach piastowskich książąt z linii bytomskiej: Siemowita gliwickiego i Władysława bytomskiego. Na szczycie kopca wznosiła się drewniana wieża mieszkalno-obronna, a grodu broniła sucha fosa i wysoki wał zwieńczony ostrokołem. Gród funkcjonował prawdopodobnie do początku wieku XVI, kiedy to ówcześni właściciele Starych Tarnowic zdecydowali o wzniesieniu nowej renesansowej siedziby. Obecnie grodzisko jest dość mocno zniwelowane, a dawny wał i fosa stosunkowo słabo czytelne w terenie. Na szczycie grodziska znajduje się rozłożysta Lipa Sobieskiego, pod którą - zgodnie z podaniami - miało się odbyć pożegnanie podążającego pod Wiedeń króla Jana III Sobieskiego z żoną Marią Kazimierą.
grodzisko i 'Lipa Sobieskiego'
▲ grodzisko i Lipa Sobieskiego
(26 III 2017; P 650x650 px)
widok od strony zachodniej
▲ widok od strony zachodniej
(26 III 2017; 900x600 px)
widok od strony wschodniej
▲ widok od strony wschodniej
(26 III 2017; 900x600 px)
widok od strony południowej
▲ widok od strony południowej
(26 III 2017; 700x470 px)
Żernica
Żernica, woj. śląskie, pow. gliwicki, gm. Pilchowice - grodzisko średniowieczne
50,246° N
18,616° E
Grodzisko powstało prawdopodobnie pomiędzy XII i XIV wiekiem. Brak dokładnych danych na temat założenia spowodowany jest milczeniem źródeł pisanych. Nie prowadzono również poważniejszych badań archeologicznych na terenie grodu. Dość duże rozmiary grodziska (średnica 40-55 metrów, wysokość wałów pow. 7 metrów) pozwalają przypuszczać, iż było ono fundacją znaczniejszego rycerza, a może nawet samego księcia. Na majdanie dawnego grodu w roku 1661 wzniesiono drewniany barokowy kościółek pw. Św. Michała Archanioła.
widok od strony południowej
▲ widok od strony południowej
(1 IV 2017; P 1000x500 px)
widok od strony południowej
▲ widok od strony południowej
(1 IV 2017; P 600x700 px)
widok od strony zachodniej
▲ widok od strony zachodniej
(1 IV 2017; P 1000x500 px)
widok od strony północnej
▲ widok od strony północnej
(1 IV 2017; P 900x600 px)
Wojkowice Kościelne
Wojkowice Kościelne, woj. śląskie, pow. będziński, gm. Siewierz
W źródłach pisanych miejscowość pojawia się dopiero w roku 1325, jednak jej rodowód jest znacznie starszy. Badania archeologiczne najważniejszego obiektu na terenie wsi - kościoła Św. Marcina - wykazały, iż pierwsza murowana świątynia w tym miejscu istniała już w I połowie wieku XIII. Wokół tego romańskiego kościoła funkcjonowała osada książęca. Początkowo w granicach księstwa opolsko-raciborskiego, a od roku 1284 w nowo powstałym księstwie bytomsko-kozielskim (w kasztelanii siewierskiej). W późniejszych latach Wojkowice Kościelne dzieliły losy pobliskiego i znaczniejszego Siewierza.
Kluczowym obiektem łączącym wieś z okresem piastowskim jest kościół Św. Marcina (wezwanie to uzyskał jednak dopiero w wieku XV). Jego obecny kształt to efekt szeregu przebudów z przestrzeni wieków, które zatarły pierwotny romański charakter. Ze względu na milczenie źródeł, ustalenie fundatora świątyni nie jest możliwe. Być może - biorąc pod uwagę fakt, iż budowa murowanego kościoła była zadaniem niezwykle kosztownym - należy ją wiązać z dworem książęcym Mieszka I Laskonogiego, albo jego następców, Kazimierza I, bądź Mieszka II Otyłego, książąt opolsko-raciborskich.
kościół Św. Marcina - widok od strony zachodniej
▲ kościół Św. Marcina - widok od strony zachodniej
(15 III 2015; P 650x650 px)
kościół Św. Marcina - widok od strony północnej
▲ kościół Św. Marcina - widok od strony północnej
(15 III 2015; P 700x550 px)
kościół Św. Marcina - widok od strony południowej
▲ kościół Św. Marcina - widok od strony południowej
(15 III 2015; 700x470 px)
FOTO.POCZET.COM (treść i kod strony) jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.
Serwis stanowi część portalu poczet.com, który wpisany został do rejestru dzienników i czasopism prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Katowicach pod poz. Pr 2428.
partnerzy: ApisVideoHistoriaJęzyk niemieckiJęzyk francuskiBiologiaWiedza o społeczeństwieDrukarniaŻegluga śródlądowa
do góry